Book 1, Distinctio 17, q. 6 [Sorbonne Transcription]

Diplomatic Transcription

By Adam Wodeham

Edited by: Jeffrey C. Witt

Edition: 2014.01 | January 17, 2014

Original Publication: Lombard Press, Baltimore, MD, January 17, 2014

License Availablity: free, Published under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License

b1-d17-q6

1
Sexto circa distinctionem 17 primi libri et principium libri 3ii quaero
utrum omnis bonus motus voluntatis meritorie augmentius[?]
caritatis ad quae homo tenetur debeat vel possit ex
caritate procedere collata ex merito redemptoris

2
videtur quod non quia qui est inperfectio mortali tenetur optare primam gratiam
qua caret et talis actus non potest procedere a caritate quia nullus non ca
rens gratiam desiderat rationabiliter gratiam quia desideratum est respectu non
habiti in carente autem gratia nullus modus caritatis a caritate seu gratia
procedit nec potest procedere dum gratia sic carebit

3 praeterea tunc homo
ut videtur teneretur ad sibi inpossibile quia si homo tenetur operari
ex caritate vel ex tota sua caritate vel ex parte suae caritatis
et 2m dari non potest rationabiliter quia non esset maior ratio quod te
neretur
operari ex una parte suae caritatis quam ex alia vel igitur ex
qualibet parte vel ex nulla et si ex qualibet parte igitur ex totalis
ex maxima sua et hoc non est sibi possibile quia opus ex maxima
sua caritate proveniens faceret meritorie ad augmentum caritatis
dum primo est et per consequens caritatis ex qua procedit illud opus non
erat illius maxima caritas igitur inpossibile est illi operari meritorie
ex maxima sua caritate et pari ratione ex nulla sua caritate
poterit mereri si enim caritas faceret per se loquendo ad meritum
maxima caritas maxime faceret ad meritum iuxta consequentiam philosophi
in prologo metaphysicae
qui scire inquit propter se desiderat maximum
scire maxime desiderabit

4 praeterea omnes praesentes tenentur habere
pietatem naturalem ad filios et filii ad parentes sed talis motus
pietatis naturalis non procedit ex caritate igitur maior patet per apostolum prima ad thimotheum 5 si quis inquit suorum et maxime domesti
corum curam non habet fidem negavit et infideli deterior est
qui tam domestici sunt ut parentes filiis vel parentibus
filii ideo magister ipse sanctorum insinuans quod propriis filiis cura
inpendenda est a parentibus de se ipso exemplum constituit quando S112vb
de cruce matrem iohanni commendavit et alterium per se quodammodo
filium li[?] ei providit haec gloria minor patet per beatum gregorium in omelia
de ap?us
sunt enim non nulli qui diligunt proximos etc sequitur igitur conclusio
quod non omnes bonus modus ad quem homo tenetur procedit ex caritate

5 ad oppositum dicit gregorius quidquid praecipitur in sola caritate solidatur ut
enim multi arborum rami etc sed homo ad nihil tenetur nisi ad illud
quod sibi praecipitur igitur omne illud ad quod homo tenetur debet ex caritate pro
cedere seu gratia collata merito salvatioris quia lex per moy
sen
data est gratia et veritas per ihesum christum
Ioannes 1

6 In
ista quaestione primo ponam conclusionem tenendam 2o movebo dubia et solvam

7 De
primo articulo dico quod omnis bonus modus volentis per quem meritorie au
getur caritas capit esse a caritate et saltem habet a caritate quod sic meri
torius et quod omnis motus talis secundum speciem potest a caritate mediante vel
immediate procedere

8 Ista conclusio satis patet per argumentum principale ad partem
oppositam quaestionis et auctoritates multas augustinus contra iulianum et contra
pelagianos
quas ponit magister libro 2 distinctione 26 et multas similes
auctoritates quibus originalia plena sunt unam capio quae habetur
ibi c 2 et est au?us[?] ad bonifatium papam non gratiam dei inquit
aliquid meriti praecedit humanum sed ipsa meretur augeri ut aucta
mereatur et perfici voluntate commitante non ducente pedisse
qua non pravia ubi addit materialiter ecce ibi expresse habens quod gratia
provenit bonae voluntatis meritum etc et ita gratia nobis provenit ex
merito redemptoris quia ubi a ca[?] f[?] est et h[?] in no[?] et vi[?] glo[?] eius
et glo[?] q[?] b a patre ple g et ubi[?] Ioannes primo et sequitur et de plenitudine
eius omnis accepius gratiam pro gratia quia lex per moysem etc

9 dices
forte quod ante incarnationem et per consequens non solum per gratiam nobis collatam
ex merito redemptoris fuerunt meriti patres electi in caritate et in
gratia et meritorie m?ta[?] egerunt ex gratia igitur talis gratia non solum confirmatur
ex merito christi

10 dicendum quod solum ex merito christi id est non sine illo fuit ita eorum gratia simpliciter
gratia quia nec reddidit simpliciter dignus vita aeterna perseipsam
sed per futurum meritum redemptoris quia sine illo numquam sed dei
decretum fuit obtenta vita aeterna dubio[?dico] etiam quod nec oportet quod omnis
actus meritorius secundum esse proceat a gratia quia non motus pietatis erga
parentes quanod homo accidentaliter non cogitat de deo nec de prae
ceptis eius et tamen pie credibile est quod in persona habente talitatem talem
deus acceptat bonos modus ex genere ita quod motus ex caritate talis motus sit meri
torius licet ab ea secundum esse non procedat

11 ad hoc faciunt supra
allegatae auctoritates quidquid praecipitur ex sola caritate etc et illud nihil habet
viriditas ramius boni etc non dicunt tales auctoritates si non
procedit secundum esse a caritate sed si non manet in radice caritatis hoc et
Similiter ad hoc factit quod idem actus numero qui primo est non meritorius
sic per adventum caritatis meritorius vel sit potest esse sit enim dicunt
doctores non milli quod motus bonae actionis existentis immorta
li quandoque per adventum gratiae sacramentalis et quandoque per adventum
gratiae pravae scramento fit concreto inpenitentibus fit meritorius ille
autem actus qui secundum esse procedit gratiam ab ita secundum esse non procedit
contra tamen illud stat difficultas si argumenti principalis

12 Et sic illud primum
dubium 2i articuli qui si caritas reddit aliquem actum meri
torium qui tamen ab ita non procedit tunc quisque mereretur per suam
maximam caritatem pro instanti quo noviter meretur consequens falsum quia si
noviter meretur per illam ipse noviter meretur eam augeri et si hoc
igitur noviter augeretur et si haec data caritas non erit sua max
ima caritas quam hic habet

13 consequentiam probo quia sua maxima
caritas componitur ex illa quae praesuit usque nunc et ex illa
quae nunc primo convenit et utramque li?arum noviter nunc mere
retur et quia ista quae praefuit et quae principiat actum suum dat
sibi partialiter quod sic et quod sit meritorius et quae nunc prius accrescit dat
sibi quod sic magis meritorius quam esset sine ista quia nisi illa
reddat actum alias bonum acceptum et deo gratum non est S113ra
alia ratio quod unquam reddat actum meritorium quem non principiat
caritas contra dicta

14 hic primo respondebo quod similis prima facie oc
currit difficultas ponentibus quod omnes actus meritorius procedit secundum esse
a caritate quia voluntas ex caritate praehabita eliciens actum meritorium meretur
augmentum suae caritatis per istum actum et caritas augmentata si est
naturale conprincipium actus meritorii auget istum et iste 2us actus
reaugebit caritatem et sit sine fine sed quia ad istum sensum est
in suo simili distinctione 3 in materia de ymagine de muta creatione actus
ab habitu et econtra ideo quo ad istud dicitur ad istas fantasias quas
ibi circa hoc posui cum sic hic et ibi totaliter simile recurratur sed
quia praesens punctus est isto difficilior secundum aliquid ideo oportet aliquid proprium
hic puncto dicere si solvetur et quantum pro nunc occurrit oportet alterum
illorum dicere vel primo secundum istam viam ubi supra prsecutam quod ac
tus apponit habitui et econtra sine ultimo alico hinc inde aliquid
efficeintae ex utraque parte scilicet in habentibus acquisitis et eorum actibus et
hoc ex una parte per viam meriti solummodo et tamen utrique pro
cessus sistitur ad finitum quia crementum decrescit ex utroque la
tere sicut[?] ibi quamvis utrobique concurrat ex duplici tam promo
tiva tam actus quam habitus caritatis quia actus est meritorius tam
quia processit a caritate quam qui est bonus actus ex genere personae
caro

15 Similiter etiam habitus crescit ex valore actus tum[?] quia actus valet
causa ex hoc quod procedit a caritate quam ex hoc quod est habitus caritatem
ex genere actus bonus et sic sine termino decrescendo tamen vel oportet[?]
ut videtur secundo dicere secundum aliam viam ibi similiter prosecutam quod cari
tas quae nunc accrescit ex merito nullo modo nunc primo posito non apponit
aliquid secundae actus ita quod actus ex nova ista portione caritatis
in nulla sua nulla tenus augmentatur et tunc ulterius vel oportet dicere quod
portio caritatis tunc acrescens reddit actum qui ab ea secundum nihil
sui procedit magis meritorium quam esset sine ista portione addita
per solam priorem caritatem ex qua actus ille simul et voluntate active pro
cessit et tunc ultra cum actus iste factus magis meritorius faciat
debere magis meritorium praemium essentiale in ce?o[?] et ado[?] proportionaliter
meritorie faciat maiorem gratiam in via quia semper praemium debi
tum in patria proportionaliter gratiae viae et econtra ita quod numquam ex qua
cumque causa argumentatur meritorie praemium debitum quin et hic gratia et econtra sequitur
quod erat ita talis mutua reflexio sine fine ex una parte
in c?emeto[?] valoris actus in ratione meriti sine hoc quod in alico
ioca[?] crescat in entitate actus isto et ex parte alia in cremento
caritatis secundum esse vel oportet dicere secundum hanc fantasiam principalem ubi supra
prosecutam quod ex quo actus non cresceret in substantai per por
tionem caritatis ratione actus illius accrescentis priori caritati secundum hanc
partem responsionis vel quod haec portio non reddit hanc ac
tum magis meritorium quam fuisset sine ipsa per praetestatem vel si haec por
tio reddat hunc actum magis meritorium quam fuisset sine ipsa
per priorem cum non econtra per hoc quod actus solus redditur isto
modo magis meritorius non crescit ista caritas quia tunc cum totum
praenderet[?] ex ipsa praecise per se ipsam cresceret sine fine quod non videtur
rationale et mihi penalis[?] magis placet inter tres ymagines iam positas

16 Contra enim ultimum est illud quod pratactum est quod si maius praemi
um debetur huic personae huic personae huic etiam statim huic etiam habitui eius ratione huius portionis
quam sine ista deberetur tunc ut videtur cresceret praemium debitum in caelo sine cremento
gratiae hic in via quod non solet dari et videtur esse contra augustinus supra
de hoc allegatum quod quanto quis habuit hic in via maio
rem caritatem tanto est melior et econtra sed quanto alicui in cae
lo plus debetur de praemio tanto ipse est melior igitur
habet maiorem gratiam et ita proportionaliter quod per hanc portionem sicut cres
cit praemium debitum huic actui ita et gratia seu caritas
et ita sine fine mutuo adinvicem reflectendo

17 dici
igitur potest ut iam elegi ex omnibus ymaginationibus praetactis quod
numquam portio caritatis quae est effectus quasi per viam meriti a
licuius actus meritorii reddit suum actum seu suam S113rb
meritoriam causam illam magis meritoriam quam esset sine ita vel enim oportet hic dicere
quantum apparet vel quod nunquam ubi actus praecise est meritorius non quia
ex caritate procedit sed quia cum hoc quod est ex genere bonus habet co?
mitem[?] gratiam et istud 2m non videtur dicendum igitur primum minor patet quia tunc
posito quod communis multa talia opera bona ex genere existens in
caritate faceret successive et sola talia cresceret saepe eius meritum si
iterum non obligaretur ad alia ex caritate facienda et tamen
sua gratia non cresceret non igitur esset corntia[?[ proportionaliter inter gratiam
viae et beatitudinem debitam in patria quod non videtur rationabiliter conten?[?] neque co
s?om[?] augustinus

18 Et si dicas ista portio caritatis redderet actum
bonum ex genere totaliter disperatum meritorium igitur merito[?] fortius istum // dicendum
quod non est simile ad propositum quia improposito si hic daretur idem esset
causa praecisa suae proprie augmentationis ut ista loquar sine omni
alio creato adiutorio et sine portione ultima sibi danda // circa
quod notandum quod aliquando gratia vel alia portio gratiae taliter loquendo facit
deberi s?mium[?] et omnis gratia k[?] portio gratiae quae hoc facit et quando hic facit
facit ad crementum gratiae huius autem[?] omnis portio gratiae ex qua
secundum esse causaliter procedit actus meritorius et etiam quae facit actum aliquem
esse meritorium qui tamen ex ea non procedit secundum esse / alia autem portio non
facit deberi praemium sed confertur potius tamquam signum vel effectus ut
ita loquar praemii noviter debiti et ista est ultima portio gratiae
per actum meritorium nunc acrescens quia ad hoc non facit actum a
liquem esse nec etiam facit ad hoc aliquem esse meritorium sed tunc non ef
ficitur et quis meretur illam nuncet quae sineretur istam nunc sicut et novum praemium nunc ut
modo servat ad omnia futura merita sed illius personae et quia
ipsa modo sibi redditur sicut primum solum hic in via proportionale
praemio primatiso beatitudinis sempiterne omne enim meritum ut
hic loquar meretur praemium in patria et ppale[?] adiutorium pro toto
futuro tempore plus merendi hic in via dummodo persona permaneat
deo grata

19 si dicas quomodo est quod portio caritatis cum caritate ap
posita non agit portionem novam actus potest dici quod quia non
placet deo caritati appositae pro illo instanti sed alias cooperari et ita
suspendaliter[?] ab agendo

20 2m dubium principale utrum caritas
umquam inclinet vel nata sic intelligere aliquem ad plus delendum
de alico facto quo nec peccat venialiter nec mortaliter et quo certus est
neutro modo se peccasse quam de facto suo quo scit se pe
casse licet venialiter Et videtur quod non quia plus habet dolere qui sit
deum offendit quam pro facto alico suo in quo sciret deum
nullatenus offendisse quia non deberet eum offendere pro infini
tis munis si darentur sed tale factum ex quo communis isto modo
offendit deum est quod licet peccatum causa mortale quam veniale sicud patet
per anselmus de levissimo appetitu facto contra dei voluntatem primo cur deus homo
c 21 et 2 libro c 14
et nec valet ut videtur dicere quod talis appetitus factus
contra voluntatem dei de quo ille loquitur est peccatum mortale qui loquitur de
voluntate praecepti contra quod venire est culpa mortalis ita enim vi
deretur posse dici

21 Sed contra hoc est illud cum descripssisset gravitatem
talis appetitus primo libro ubi prius et efficiater[?] inprobasset et ammovisset opinionem dis
cipuli dicentis nis quod audio te hic ponere in quaestionem putare me
hoc peccatum una sola punitione dolere et fecisset eum si asserere
vi rationis quod pro omni eo quod non esset deus non deberet quis unum
talem levissimum aspectum facere contra dei voluntatem addit ut osten
dat quantum quisque indigeat gratia redemptoris sic graviter
inquit peccamus quotienscumque similiter aliquid parvum contra voluntatem dei faciamus
quam semper summus in conceptu eius et semper ipse praecipit nobis p??cteus[?]
haec illae igitur loquitur de dei offensa quantucumque modica etiam veniali
et ideo consequenter ex magistri sententia infert discipulus ut audio inquit
periculose vivimus

22 ad oppositum arguo quia qui inplecna furia
hominem occidisset vel alias enormiter mutilasset cum rediret
ad sanam mentem videtur teneri plus de hoc delere quam de uno levissimo
veniali et tamen talis sic occidendo nullo modo peccaret nec mortaliter
nec venialiter et de hoc certus esse potest ex doctrina sanctorum et ecclesiae S113va
quia non erat compos sui non autem teneretur talis de uno levis
simo veniali de neccessitate salutis dolere sicut de isto qui hic
inpius et crudelis esse nimis nisi de hoc doleret igitur etc

23 hic
primo concedo quod licet iste qui in plena furia occidit aliquem / aliquam pe
nam
legalis forte incurrat tamen non peccat nisi vocando peccatum
factum malum non inputabile ad culpa a deo punien
dam hic probo quia in canon[?] 15 quaestione 1 dicitur sic sicut qui propter disci
plinam casu homicidium perpetravit quantum ad legem re?us[?] est
currat ad gratiam innocens fit sic sacredos iste qui furore
homicidium fecis quantum ad culpam omnino innocens est quantum ad suscep
ti funeris exsecutionem re?us probatur

24 dico tamen ulterius quod istud
de pena legis videtur correctum libri 7 ubi titulo de homi
cidio in voluntario et casuali dicitur sic si furiosus aut infans
doriens immutilet vel occidat nullam ex hoc irraritatem[?] in
currit et idem de isto censeni?o[?] qui mortem aliter vitare non
valet si suum occidat vel mutulet in vasorem[?]

25 Item distinctione 6
c testum[?] dicitur quod cum ex naturae superfluitate dorienti[?] evene
rit pollutio haec illusio omnino tenenda non est quia hanc etiam ani
mus protulisse nesciens magis delendus est quam fecisse igitur
non est peccatum sic pollui alioquin timenda est haec illusio
et pari ratione occidere infuria non est peccatum contra ultima patet
quia doriens[?] comparatur furioso sicut probatur per ius civile in apparatu
c praecedenti

26 Item 15 prima questione materialiter dicitur sic de furiosis evi
dentissime scribit angelus in?li[?] quaetionum veteris et novi testamenti
dicens alios subito dementes[?] factos ferro fusce lapidibus
morsibus movisse multos quosdam autem occidisse captos
autem et iudicibus oblatos minime reos factos eo quod non
voluntate sed inpellente vi nescio qua haec gesserunt nesci
entes quomodo non reus constitutiru qui nescit quae fecerit haec ibi

27 Item ca[?]
proximo sequati asscribitur ambrosio si quis per furorem innocentem
occidi procurat obnoxius morti non est quin etiam ipsius divinae
legis articulo si quis per inpuendentiam intuliter[?] peccetnecem accipit
inpu?ter[?] specie et restigii[?] facultatem ut possit evadere haec
istae

28 Item ibidem c si concupa[?] et intitulatur ibi augustinus contra
faustum
libro 2
dicit sic inebriaverunt loth filiae eius et
se nesci?ci[?] mistt?unt[?] qua propter culpandus est quidam non
tamen quantum iste incestus sed quantum ebrietas ista meretur ubi
innuitur satis quod pro facto quod fecit nesciens et non habens u
sum rationis non sic incurpandus[?] igitur a simili de facto infuria

29
Item 7 c ibidem non ideo dicitur sic et intitulatur ambrosio in
libro de paradyso percussor qui non est ex dispositione sed praeter
voluntatem fecerit homicidium minister divinae volitionis est ubi
glossa[?] vult dicere quod cum aliquis causaliter occidat hominem non
peccat et sequitur intextu cum itaque qui invitus occidit minister
dei fit cum innocentem furore permiens morti nequaquam
obnoxius sicut patet hunc sacredotem homicidii reum non esse
supra qui in furore hominem occideret unde nec sacerdotio pri
vandus haec istae Et si obicitur inquit cano[?] quod in pmali[?] cheo?ri[?] invenitur si quis infamens aliquem occideret si ad sa
nam mentem rediret levior ei pma[?] inponenda erit

30 Respondet
consequenter canio[?] quod forte hoc intenditur de eo quem propria culpa
ad furorem produxit tamen contra hoc obicit quod dixerat nec
sacerdotio privari debet Et solvit finaliter per primam auctoritatem
superius adiectam sicut qui propter etc patet igitur proposita conclusio scilicet quod qui in
furia pura interficit interficiendo non peccat et causa est quae
pluries tangitur in causa 15 quaestione 1 in multis c quia nec voluntarie nec
ex electione agit cum non sit compos mentis suae et intelli
gas conclusionem istam sicut iam glosa sic[?] cano[?] in 6 argumento quando scilicet
non incidit in furorem ex culpa sua et haec omnia confirmantur
per illud quod habetur 23 questione 5 si homicidium est hominem occidere
tunc potest occidi aliquando sine peccato nam et miles hostem et iu
dex vel minister nocentem et cui forte invito atque in S113vb
praecedenti caelum manufugit non mihi peccare universaliter cum hominem
occidunt sed nec occidere isti appellare solent haec ibi et inti
tualtur augustinus de libero arbitrio libro 1 et dicit ibi glosa quod fortuitus
casus non inputatur dummodo non praecessit culpa quod probat ex
positio conclusionis proposito

31 Sed tunc restat dubium ulterius dato quod
culpa sua incideret in furorem et tunc occidit an occidendo
peccet dicitur quod sic per apparatum in metaphysicae praeallegatum et cano supra
exponentem et tunc levior pma[?] iniungenda est talis quem cul
pa ad furorem perducit ita supple quod alias nulla quia sic
secundum veritatem loquitur ibi

32 praeterea 15 quaestione 1 sane dicitur sic vitandam
diximus obiectatem per quam c?ia[?] cavere non possumus nam multa
per obiectatem ignoscentes commictunt nesciunt quid loquantur quia ni
mio unio indulgent ideoque si quem per unum deliquerant apud
sapientes venia quidam debetur glosa ibi minori pena quam si
ex certa sci?a[?] fecissent sequitur sed si levitatis dampnantur auctores
haec illae

33 Et etiam intitulatur ambrosio in libro de patriarchiam etc igitur pari
ratione de furiosis si ex culpa incidant in furiam

34 prima
sicut supra in 5 auctoritate pro conclusione prima loch culpandus erat in
ebrietate etc igitur a simili Praeterea si infinitas ignorantia vel in potentia
quas incurrimus ex peccato nostro non excusant nos a peccato sed
furor si ex culpa naturaliter accidit es huius nam 15 quaestione
id est merito dicitur quod furor cum non sic peccatum est tamen poena peccati
sed pena peccati non excusat a peccato

35 Item ibidem dicitur quod in
firmitas animae est quae cum ipsa peccatum nisi sit est tamen pena et
causa peccati ut est oblivio et ignorantia igitur pari ratione furia quae est
pena peccati est peccatum

36 Item super illud quod dicitur in principio dictae quaestionis
primae quae alienata mente fiunt non sunt inputanda dicit appara
tus Si quis est ita alienatus mente quod descit quid facit nec
discernit nec intelligit nec inputatur ei quod facit quidam tamen dis
tingunt quod si sua culpa incidit communis in alienationem mentis inpu
tatur ei si non sine culpa non haec ib[?]

37 praeterea si non hoc foret quia talia
non fiunt voluntarie ex deliberatione ut habetur ibidem capitulo id est cum prae
excusasset furiosorum facta eista inquit tanda[?] quae ex naturanaturaliter voluntate
prodeunt et intitulatur ambroso et sequitur quod possumus non facere si volumus
huius electionem mali nobis potius debemus asscribere et cito post
in alio c non est et intitulatur ambroso de beata vita nemo
nostrum tenetur ad culpam nisi voluntate propria se deflexerit voluntaria tamen com
missa sequitur invidia delictorum gloria[?] id est petra[?] et sequitur voluntarium sibi
militem eligit christus voluntarium et servum sibi penitentis actione
creatur gloria id est per actionem petit veniam alioquin servitutis afflictio
possidet nisi se prius peccatorum ere vendiderit haec ibi patet igitur
assumptum quod si talis infuria occidens non peccaret si tamen
ex debito furiam incurrisset hoc esset quia tunc non eligit voluntate
sed hoc non sufficit quia non omne peccatum fit ex voluntate sicut
habetur in principio supra dict?[?] quaestionis et probatur ibi per augustinus prima retracta peccata
alia penes voluntatem tamen consistunt alia circa infirmitatem naturae ex
voluntate peccata proc?nt[?[ quae libero mentis arbitrio et delinquendi proposito
committentur porro infirmitas estalia est ai[?] carnis infirmitas ai[?] est ignorantia carnis infirmitas est concupientiaignorantia carnis infirmi
tas
ex utraque infirmitate procedunt quae inputantur ad penam
nam de quibusdam ignorantibus dicitur qui ignorant ignora
buntur ex carnis[?] infirmitate procedunt quae nullae langore fiunt
quae nisi inputarentur ad penam nequaquam apostolus lege carnis
gravatus diceret In felix ego homo etc sive ergo penes
infirmitatem sive voluntatem peccata consistant semper inputantur ad
penam ibi igitur non videtur quod factum in furia excusat a peccato
per hoc quod non fit voluntarie

38 Dices forte quod augustinus intelligit
de ignorantia affectata vel quae provenit ex negligentia sciendi
non autem de ignorantia invincibili Similiter dices forte quod facta
ex infirmitate et hic si sint non voluntarie non sunt peccata
quia sicut dicit augustinus de vera religione et ponitur illud in
canone eiusdem capituli quo prius usque adeo[?] peccatum voluntarium S114ra
malum est ut si non sit voluntarium nullo modo peccatum est quare[?] aut[?] negandum
est peccatum commicti aut facendum est cum voluntate commicti

39 Contra
primum est illud quod habetur eodem capitulo nam cum dixisset si quis ignorat
ignorabitur addit tales erant illi de quibus ds[?] ait apostolis
extra synagogam faciaent nos quia arbitrantur[?] etc de eisdem etiam
apostolus scribit in epistola testimonium illis perhibeo quia zelum dei habent sed
non secundum scientia haec ibi[?] ecce hic ignorantia non solum fuit affectan
tium vel negligentiam scire sed potius zelum dei habentium et ex tali
zelo operantium qui ignoranter fecerunt

40 contra 2m illa responsio
non sufficit nam posita dicta auctoritate augustini statim respondet cano[?]
sed huius inquit non generaliter de omnibus peccatis intelligendum est suppre
mus non sint peccata nisi sint voluntaria ?d[?] autem in libro 1 rectractionarum
ostendi dicens usque a deo peccatum etc ut supra posset videri
haec diffinitio falsa quae[?] si excutiatur in venitur verissima quia peccatum
illud quippe cogi?endum[?] est quod tamen modo peccatum est non quod pena
peccati est igitur saltem talia peccata non ex infirmitate facta
quae sunt etiam penae secundum gloriam non sunt voluntaria et tamen sunt peccata
// Et si obicias per illud quod ponitur eodem capitulo canonis quod diffinitio peccati
est haec peccatum est voluntas recipiendi vel conn?di[?] quod iustitia vetat
unde liberum est abstinere et secundum veritatem haec diffinitio ponitur in
libello augustinus de duabus animalibus respondet cano[?] secundum augustinus eodem primo retractionarum quod
propria vera est ista diffinitio quia illud per ipsum diffinitur quod tantummodo peccatum
non etiam pena peccati patet igitur semper quod excipit ab hoc quod omne
peccatum sit voluntarium igitur ex hoc quod furiosus non agit voluntarie
non habetur quin male operans ex furia peccat

41 Item facta
contra voluntatem sunt quandoque peccata igitur multo fortius quae faciunt non per
voluntatem sicut factum in furia in quam ex culpa inciditur erit
peccatum si sit factum prohibitum vel de se malum assumptum
probatur per augustinus et ponitur ibi prius 15 quaestione 1 merito quaeritur quae sunt
peccata nolentium utrum quae a nescientibus commictuntur au[?] etiam recte
possit dici peccatum esse nolentis quod facere compellitur et probatur
ibi quia 2o modo nam et hoc contra voluntatem dici solet etc.

42 Praterea si ex
cusaretur hoc videretur quia nesciens facit sed hoc non suf
ficit quia 22 quaestione 7 quemadmodum et intitulatur augustinus de adul
teriis coniungiis libro primo habetur sic non recte dici potest si nes
cit homo non peccat sunt enim etiam peccata ignorantiam quamvis
minora quam scientium igitur etc

43 praterea ad idem si nescientia excu
saret pari modo caecitas excusaret in casu actum malum a peccato
dummodo scilicet nullo modo vellent facere quod faciunt si adverterent
malum sequens sed consequens falsum sicut patet de lamech[?] ut habetur ubi
supra 15 quaestione 1 initio[?] ubi dicitur quod cum lamech[?] tetus[?] esset caym[?] interfecit nec tamen eum excusavit caecitatis infirmitas
unde dictum est centuplum ultio dabitur de caym[?] de lamech[?]
vero 70es 7es

44 praeterea si talis furiosus excusareur a peccato in tali
casu ubi incidisset infuriam ex culpa sua hoc esset quia non
potest vitare quin faciat quod facit infuria sed hoc non sufficit
quia in potentia in qua communis cadit ex culpa sua non excusat sicud
patet per anselmus libro primo cur deus homo capitulo 24 ubi dicente discipulo
qui deo quod debet non reddit si reddere potest iniustus est si vero non
potest quomodo iniustus est

45 Respondet anselmus si nulla inquit in ipso est causa
inpotentiae aliquatenus excusari potest sed si propria inpotentia culpa est
sicut non alleviat peccatum ita non excusat non redden
tem debitum nam si quis in iungat opus aliquod servo suo et praecipi
ac illi ne deiciat se infoveam quam illi monstrat unde
nullo modo exire possit et iste contempnens mandatum deum
se mictit in miratam[?] foveam ut nullatenus possit opus
in vinctum[?] facere putas ne ille in potentiam istam aliquatenus
ad executionem valere curum opus in vinctum[?] non faciat et post
homo qui sua culpa et se sponte deicit in hanc inpotentiam
inexcusabilis est ipsa namque inpotentia est culpa quia non S114rb
deberet habere eam immo deberet eam non habere nam sicut culpa est
non habere quod habere debet ita culpa est habere quod non habere debet a simili
igitur in proposito nec valet dicere quod non incidit in furiam voluntarie quia certe
non plus homo incidit in foveam inpotentiae voluntarie per se loquendo sicut
nec furiosus talis in foveam furiam sed utrique fecit aliquid voluntarie
quod fecisse non debuit immo potius debuit non fecisse et ideo
utrique talis inpotentia est a deo inflicta

46 Item motus brutalis mul
tum inputatur ad peccatum dato etiam quod caveri non possunt quia inpotentia
talis mvebatur ex culpa igitur pari ratione in proposito de homicidio
in furia / assumptum patet per anselmus de concordia capitulo 17 ubi dicitur cum
primi motus sive appetitus quibus propter peccatum adae sicut bruta animaliavanitati subia
cemus quos apostolos vocat carnem et concupiscentiam quam invitum se tollerare cum dicit manifestat cum dicit quod odio illud facio id est nolens concu
pisco satis cum dici concupisco patet illos inputari ad peccatum

47
/ Et si dices quod tales motus non inputantur ad peccatum
nisi consentiatur[?] ipsis // Contra licet talis motus in baptismatis in quibus obligatio
remictitur carendi eis non sint peccat moralia nisi consentiatur[?]
ipsis tamen in aliis sunt dicit enim anselmus ubi prius cum paulus de
illis qui carnem id est concupiscentias sentiunt no?tes[?] ait nihil dampnationis
est inhiis qui sicut in christo ita quod non secundum carnem ambulant
hic est non voluntates consentiunt sine dubio significant eos qui non sunt
in christo sequi dampnationem si qui quotiens sentiunt carnem etiam
si non secundum illam ambulant et subdit causam quam si factus est
homo ut eam sentire non deberet haec ibi

48 hic ad praesens
dubium pono duas conclusiones prima sic haec quod furiosus in furia
in quam ex culpa incidit culpa in corr?tam[?] ante furiam continue[?]
dum manet in furia quidquid fociter[?] peccat id est est in peccato
quo ad reatum et obligationem ad penam inquam fuit cum in
furiam incidit tum quia stante furia non sui est compos ut
peniteat et peccatum quod ex deliberatione fit sine pnia[?] non
dimictitur sicut dicit beatus augustinus de fide ad petrum et
ponitur 15 quaestione 1 merito[?] firmissime inquit tene et nullatenus
dubites exceptis illis qui pro christi nomine sanguine suo
baptizantur nullum hominem accepturum vitam aeternam qui non a
malis suis fuerit per poenitentiam fidemque conversus et per sacramentum
fidei et poenitentiae id est per baptismum liberatus et maioribus quidam
neccessariam est etiam de malis suis poenentiam agere
haec illae

49
2a conclusio est quod factum in pura furia licet sit saepe peccatum id est vi
cium seu actus deordinatus tamen non est in baptismatis vel aliis
peccatum in principale ad poenam post hanc vitam et quantucumque furia ex
culpa incurratur cuius ratio est quia nullus simpliciter carens usu
rationis noviter peccat in alico facto suo stante tali carentia
non plus quam brutum occidendo vel aliter nocendo igitur nec talis consequentia
patet de se assumptum etiam licet sic de se evidens probari potest per illud
augustinus ubi prius proximo parvulis quidam qui nec dum propria
voluntate credere nec poenentiam pro facto quod originaliter trahunt agere possunt
sacramentum fidei quod est sacramentum baptismi quam diu rationis eorum
aetas capax esse non potest sufficere ad salutem
haec illae sui praecep
tu[?] firmissime crede

50 ET ad propositum sequitur in decreto ex eo inquit quod in
fine huius auctoritatis quam dicitur diu rationis aetas etc evidenter
datur intelligi nulli post baptismum peccata inputari si non sic
adultus sive inpubes et nisi rationis sic capax et consequenter ibidem
ostenditur per augustinus quod simile est de huius et in brutis animalibus igitur sicut
peccare non possunt sic nec omnino carentes usu rationis noviter dubio[?]

51
Et si dicas quod auctoritas haec non sufficit c?i[?] quia dicit nulli post
baptismum etc igitur non habens de omnibus sicud proponinsci[?] dicendum quod
hoc addit propter originale vel alia peccat contracta antequam amic
teretur
usus rationis quia non obstante carentia usus rationis semper
inputantur nisi per baptismum quo ad originale vel per poenentiam quo
ad alia fuorint[?] relaxata

52 Praeterea in capitulo initio[merito?] dicitur S114va
sicut et intitulatur ibi textui ff[?] titulo de in iuriis et
per consequens ita respecti infideles sicut christianos sane sunt quidam
qui iniuriam facere non possunt sed solum pati ut puta furiosus
et inpubes quid doli capax non est

53 Item eodem capitulo id est sicut
mens alienata furore cum sui compos non sit eorum quae admictit reatum non contrahit quia facultatem deliberandi non habuit unde
pupillo et furioso homini in maleficiis subvenitur ut non eis
inputentur ad peonam quae ex mentis deliberatione non proces
serunt

54Item apparatus super dictum c initio[?] dicit quod furiosus
facit idem est ac si casu accidisset talis aut non peccat ex eodem
capitulo et quaestione et superius allegantur dicit apparatus qui omnino nescit
quidam facit ut puer ebrius et furiosus non peccat sed dices
quod intendat de illis qui non incidunt in carentiam rationis
ex sua culpa

55 contra hanc d[?] recitat app[?] in principio m[?] quaestione 1
de alienatis mente ex culpa sua vel sine culpa

56 dicetur quod
quidam sic distingunt sed subdit quam inquam distinctionem non ad
micto
quasi dicat indistincte furiosus non peccant ex facto
in furia

57 confirmo illud quia tunc talis plene furiosus posset fa
cere mille milia peccata mortalia nova coctidie nesci
ens totaliter quid faceret quod videtur totaliter absurdissimum quia pari ratione
cum deus non sic pronior ad poeniendum quam ad praemiandum
sequitur quod qui incidisset in furiam non ex culpa sed ex magno
merito puta ex vulnere illato in vello quod suscepti pro de
fensione fidei posset coctidie nesciens quid faceret facere no
viter mille milia facta noviter meritoria novae partis beati
tudinis quod nemo concedit quare ita est ex alia parte

58 praeterea pari
ratione doriendo pollutus ratione culpae praecedentis peccaret doriendo
cum sit polluitur et taliter operantium recitatur opinio distinctione 6, c. 1
in appare[?] ubi sic dicitur secundum quosdam nocturna pollutio vel illusio
quae procedit ex infirmitate non est peccatum etiam veniale quae vero procedit
ex culpa est peccat veniale similiter quae procedit ex cogitatione
praecedenti si illa cogitatio non processit ad consensum pollutio ex
ipso proveniens veniale peccatum est Si vero processit tunc est
mortale haec est opinio et ad hoc videntur[?] facere verba quaedam illius capituli testamentum
et inscribitur augustinus angelorum epo[?] et quid inquit cum existente superfluente vel
infirmitate event[?] omnino haec illusio non est tenenda cum
vero ultra modum appetitus gule[?] insumendo alimentum ra
pitur atque idcirco humiorum[?] receptacula graventur habet ex meus[?] animus
aliquem reactum gloria id est veniale peccatum Si vero ex turpi cogitatione
vigilantis oritur illusio in mente dorientis patet animo reactus
suus valet a qua radice inquiatio illa processit quod
que cogitavit sciens hoc pertulit nesciens haec illae

59 Ex quo
videtur haberi pro opinione iam recitata et inpungnatione quovis inesse quod
talis simpliciter nesciens peccet

60 Sed contrarium tenet apparatus ibidem post re
citatam opinionem praeaddens tamen quod idem dicunt de furioso si cul
pa sua devenit ad furorem secundum opinionem inquit istorum accidit quod aliquis
nesciens peccat mortaliter et venialiter et operatur bonum et meretur vitam
aeternam quod non est verum ut dicit immo nullo modo peccat nec mortaliter
nec venialiter Et si obicias per verba capituli[?] praeallegata dicit glossa
tor[?] quod polluti in dormiendo mens nec rea in sompno
est nec est rea post sompnum sed tunc fuit rea quando se
ingurgitavit et post addit in am?te[?] inquit probatur quod homo in somp
no non peccat sed prius peccavit igitur apparet de facto in furia
quod scilicet non peccat noviter sed remanet reactus prioris peccati pro quo
insana mente non satisfaciebat

61 Sed 2[?] decretum dicit in c testamentum[?]
et asscribitur augustinus angelorum epo[?] quod pollutus ex capula si assentit
alii qui inplere ministerium valeant a perceptione sacri mis
terii prohiberi non debet sed ab immolatione sacri misterii ut ar
bitror abstinere debet humiliter si tamen talis illusio per capulam
factam dormiendotem ex turpi vagi?oe[?] non concusseritpercessit haec illae supp[?] tunc non
oportet abstinere a communione sed ab immolatione tunc sicut ex ca
none patet quia propter pollutionem nocturnam in sompno est aliquando S114vb
abstinendum a perceptione et consecratione eukaristae aliqando ab ymola
tione
tantum aliquando ab utroque consilium tamen est secundum glossam bene enim inquit ce
lebrare potest si vult potest si vult dummodo non sit peccatum mortale nam pro quolibet
peccato mortali quibus est suspensivus quo ad secundum glossam ibi sed
hoc non oporteret nisi in sompno dum polluitur peccaret sicud videtur quia sic
sicut ponit glossa cum ibi in principio ca[?] quod cogitaveri curpiter sed antequam
dominui statim poenituisentivi post polluor in sompno aut igitur
sine peccato autem non si sic propositum si non quare debe amissa ab
stinere

62 potest responderi quod propter reverentiam sacramenti quia corpus ex culpa
mea fuit deordinatum et deordinate alteratum et licet ut dicit
glossa sic concretus tamen vestigia remanet et reliquae imputatur
igitur mihi dicit glossa videtur quod quiasi initi aliter cogitavi turpiter semper quod habe
am a celebrando abstinere cuius causa potest poni alteratio corporis
per illam miseriam et indispositionem ex culpa quae licet sit dimis
sa coneor tamen ad hanc poenam propter illam culpam tenor inquam
tentione consilii quibus enim talis humiliter habet se sentire in dignum
ad tanta ministeria celebranda praecise quia talis fragilitas ex
praemeditatione vel cum fluxu carnaliter in sompno proveniens alteratus
hominem et facit hominem sic alteratum stante alteratione in corpore
relicta pronum ad habendum in memoriam huius illecebram et ad
quodammodo inplendum vel saltem sensualiter cum declarandum quamvis secundum ordina
tam deliberationem displicet accidisse et ideo cum ex culpa
sua hoc sibi devenerit licet per poenam dimissa rationabiliter ad hoc
habet abstinere donec tranquillitas plena sibi fuerit ref?ta non
quia doriens peccaverat sed quia ex culpa sua praecisa non est in
corpore dispositus nec in anima ad digne celebrandum et poe
na culpae suae ad hoc restat licet non de neccessitate salutis
or?at[?] abstinere etiam si ex peccato mortali iam emendato per poenam[?]
sibi talis fragilitas accidisset

63 ad primum igitur argumentum contra secundam co?am[?]
supradicti dubii bene volo quod in casu quo communis ex culpa sua
incidit infurorem in quo perpetravit homicidium inponenda est ei poena
ad cautelam ne scilicet unquam similem culpam perpetret ut ex hor
rore male poenae provenientis ex pena suae culpae horreat
culpam suam qua pervenit ad statum butalem[?] et totum tempus perdidit
quo ad meritum quo debuerat deum ex amore et recta ratione
coluisse

64 dices quod immo etiam ratione culpae quia ipsis inponeretur
poenitentia etiam si ex culpa in furiam non incidisset quia Ioannes[?] 15 quaestione 1
si quis insamiens istis inponitur poenitentia et tamen non deliquaerunt et
hoc fit ad cautelam et ne disciplina ecclesiae deseratur

65Praeterea non
minus inponenda est poenitentia facienti homicidium in furia ipsa propter factum
in furia quam a casu facienti homicidium sed de tali habitum est supra quod
non peccat vel esse potest quod non peccaverit dato quod non dederat o
peram rei illiicite nec aliquid obmiserit de hiis ad quae tenebatur
et tamen tali inponitur poenitentia igitur a simili de furioso occidenti[?] etc recte
propter ipsam occisionem

66 assumptum probatur per illud quod habetur distinctione 40 capitulo eos
qui non et c[?] si quis ubi dicitur si quis non voluntate sed casu homicidium
fecerit prior canon 7 annos poenitentias agere iussit 2us 5 man
davit igitur etc

67 ad primum dicendum quod si illud esset verum multum faceret
pro me aliter tamen respondet bar brix in apparatu haec inquit opinion non est
approbanda quia satis ipso furore punitur

68 ad 2m similiter quod
non est contra conclusione superius datam dicendum tamen ad illud sicut ad inpertinens quod secundum apparatum casu occidenti inponenda est huius poenitentia dum
cum culpa praecesserit casum alias etiam clericus posset promoveri sicud
probat per capitulum[?] dilectius[?] extra de homicidis cum ibi conventir de sa
credote st cuius equus[?] rupto furro servium occidit respondetur
si ita est quod idem capellamus nec voluntate nec actu homicidium perpe
travit nec dedit operam rei illicite non inpendas quo minus
possit promeveri ex quo per locum a maiori repungnat quod poenitentia
non sic sibi aliter inponenda scilicet non fuisset in culpa et quod tunc
pro illa sua incuria vel negligentia puniretur et hoc videtur mihi
satis posse probari sed quod supradictum caum intelligatur ubi casum prae
cedit culpa per tm[?] inter medium duobus illis casis allegatis S115ra
scilicet si qua ubi dicitur si qua feia[?] furore zeli accensa fla
gellis ubiaverit[?] ancillam suam ita ut in falsa 3m diem animam
cum cruciatu emictat eo quod incertum sit an voluntate an casu
occiderit si voluntate post 7 annos si casu post 5 annorum tempora per
acta digna poenitentia ad conclusionem placuit adiucti[?] haec illae[ibi>] ubi
plane patuit quod sine culpa comissionis vel omissionis in
ponitur poenitentia quin quemnis[?]

69 Sed contra hoc est casum sicut extra homicidio
significasti ubi praecipitur in iungi poenitentia ad cautelam et tamen
in casu alius capituli nulla culpa praecessit dicitur enim ibi sit signi
ficasci quia dum clericus aequivocaret equus cui insedebat tam
se quam ipsum proiecti in aliquam unde clericus ipsum graviter calcari
bus stimulavit equus vero cum existeret bucca durus praeter
voluntatem sessoris raptus in cursum quandam mulierem quam
habuit obiectivam ex interu[?] inproviso pedibus interfecti cumque
nos ad eodem clerico fecissemus inquiri utrum equi vicium
prius scivisset illud se asservit ignorasse ideo mandamus
si est ita ad cautelam iniungas ei poenitentiam competentem
qua per acta non inpedias quo minus et insusceptis minis
tret ordinibus et ad maiores valeat promoveri haec illae
ecce nulla culpa nec in actu ante et tamen in iungitur
poenitentia igitur multo fortius in priori casu esset poenitentia in iugenda
etiam dato quod culpa non praecessisset

70 Et qui confirmatur quia ibidem super
verbum competentem dicit glosssa et levis debet esse poenitentia cum in cul
pa non fuerit igitur ubi culpa non est ad hoc poenitentia sed levis
et competens est in iungenda potest dici quod si certum est quod non
fuisset in culpa non inponeretur sibi poenitentia unde glossando dicit glossa super
verbum ad cautelam propter ambiguum duplicatis

71 contra credendum videtur
clerico illi dicendum quod in foro conscientiae esse sibi credendum sed ita non
oportet in foro publico puta si agatur pro honore publico concedendo
vel recipinendo

72 dicendum etiam quod propter timorem utrum in alia negligentia
fuerit omissiones vel commissiones unde si fieret hoc ut maiorii cauveant
huius pericula potest enim aliquis puniri sine sua culpa sed non
sine causa sicut declarat innocentius super c ga?vem[?] extra de singula
ex communi et docet ibi quod hic est ad meritum[?]initum[?] illius qui sustinet
si patienter toleret non tamen credo ut prius dixi quod in foro
?scientiae propter eventum talis infortum ubi invenitur circulariter quis
ab omni culpa praecedenti esse immunis quod esset sibi imponenda in
foro poenitentia[?] poena alia nisi ille tineret[?] se peccasse quod videretur videri
simile ex quo de hoc conficeretur ideo ad patiendam suam conscientiam
tinorosam[?] vel scrupulosam ubi etiam omnino esset sine culpa crederem
ei ad suum meritum et ad suam conscientiam plene sere?dam[?]
cum instructione tamen debita de veritate ipsa ab quantam ei poenitentiam[?]
inponendam quia non faceret de hoc in confessione rationaliter et
sponte mentionem nisi tineret[?] se aliqualiter deliquisse de
foro tamen publico indici?li[?] propter duplicatis ambiguitatem et ad
curorem[?] ut et talis et alii melius caueant in futurorum ex
pedit poenas inponere competentes tamen si quaeratur an in
foro publico aliquis sic sine culpa puniendus licet hoc sit in
pertinens ad difficultatem quae principaliter hic inquiritur

73 dicendum quod non
rariter quia hoc esset par?sum[?] et contra iustitiam ut frustra quorum
dam voluntatibus suis quis privaretur officiis quem sua culpa
vel facimus a gradu quo fringitur non deiecit Ioannes 3 per
v?sum[?] et per alia multa capitula posset idem probari nam poena
est mensura et ordinatio culpae unde in deutero secundum quan
titatem delicti erit plagis motus et licet non rariter
quandoque tamen sine culpa punitur communis iste sed non sine causa extra
de iuris sine culpa li 6 ?o hoc notant Ioannes motu[?] et Ioannes
andre causa autem consuevit hiis versibus denotari pan[?] S115rb
partas odium vicium favor et zelus ordo personas spo
liant et loca iuris suo

74 paupertas ut cum uniuntur duae
ecclesiae ex hac causa et alta amictit dignitatem suam x quaestio 3 unio 16, questio 1 temporis odium
civium interficientem suum epm[?] extra de poenis felicis libro 6
vitium scilicet leprae extra de clerico aegritante[?] tna[?] et ita potest probari
de aliis in directorio iuris scilicet tabulae Iohannis hic fordoris
titulo de poenis q[?] illius pro residuis

75 nec mirum si aliquis
ex causa non ex culpa sua punitur aliquando tamen etiam unus puniatur
pro alio tamen distinguendum est de poena nam alia est aeterna alia
temporalis poena aeterna nullus punitur pro alio quia de hac dicit scriptura
filius non pertabit iniquitatem patris nisi fuerit eius mutator[?]
et tunc puniretur sicut pro culpa propria et hoc intelligo de poena
sensus nam poena dampni puniuntur multi aeternaliter pr peccato adam
p[?] hanc etiam peccatum proprium secundum anselmus poena temporalis est duplex corporalis
et spiritualis corporali saepe punitur unus pro alio spiritualis est ex una ex
communicatio et ista nullus puntiru pro alio 24 q 3 si habes

76 3a inter
dictum loci 3a remotio ab obligationibus 4a repulsio ab
ordinibus ut martus[?] repellitur quo ad hoc proper delictum
uxoris istis 3bus modis punitur unus pro alio sine sua culpa
sed non sine causa quare etc

77 ad 2m de hominibus eb?osis[?] dicendum per
omnia sicut ad primum quod peccat scienter permictens se inebriari
cum sciat quanta mala commictant ebrii etc nec vult dicere
quod ista quae fiunt primo in plena ebrietate sint curna[?] licet
habeant annexum tantum[?] ebrietatis non dum per poenitentiam enim datum
et alia quae per ebrietatem praecesserunt etpriorem sequuntur hic debet sibi inponi
gravior poenitentia quam pro sola ebreitatem ut melius caveat ebrie
tatem et tunc de neccessitate salutis debet cavere statum ebrietatis in
quo talis mala et notuitata posset proximis inferre etiam dato quod
ebrietas vel furia non esset peccatum ? unde apparatus super illud damp
nanitur
levitatis auctores id est quae sunt nimis faciles[?] ad ad ine
briandum se et sequitur alii intelligunt quod nec puri pro eo quod ebrius fecit
sed tantum pro eo quod levis erat ad inebriandum se haec illae[?] Ecce quod semper ca
veant
dicere peccari in plena ebrietate

78 ad 3m dicendum quod illa
auctoritas facit pro me quia dicit quod culpandus erat non quantum in
cestus sed quantum ebrietas illa merebatur unde glossa super illud capitulum
infert dato quod in plena ebrietate doriens peccaret quia tunc
peccaret nesciens in ebrietate quid faceret et ut hoc vicem aliter
respondit inquit quod hic non erat loth nesciens natura enim non
patitur quod aliquis nesciens coeat sed dicitur nescius quia nesciebat
esse filias credebat enim esse uxorem suam dato tamen quod simpliciter
nesciens vel simpliciter doriens

79 dicendum sicut prius quod peccavit non
noviter sed mansit in peccato quo inebriavit se Nota tamen quod super
illud verbum non tantum quantum dicit apparatus causaliter[?] exponitur hoc quidam sic exponunt quod
punitur propter incestu et ebrietate quasi diceret non tantum sicut pro altero praecise
vel aut non punitur quantum incestus meretur scilicet si esset commissisivus
ex communi de liberatione alii dicunt quod nullo modo punitur pro incestu
sed tantum pro ebrietate quae ebrietas tantum erat veniale peccatum haec illae

80
ultimam responsionem tenerem econverso simpliciter de ebries si fecerint inces
tum et illa ebrietas fuit veniale peccatum sed si partim habuerit usum
rationis et parctim non iuxta opinionem glossatoris[?] de facto loth praetat
causa primam tenerem si sciens et actendens vere vel interpre
tative quanta mala provenient ex ebrietate scienter et ex
electione permisisset se in ebriari et sic intelligo dictum philosophi quod ebrius male operans duplici interpretatione fit dignus

81
ad 4m verum est quod non omnis infirmitas in potentia vel
ignorantia excusat a peccato quando venit ex culpa dico
tamen quod omnis infirmitas etc qua homo non est compos mentis et in qua perdit simpliciter cosis[?] rationis
excusat facta quae in taliter disposito ab eo iterum fiunt actu
et tunc noviter peccando nec contrarium volunt auctoritates quae primum[?] dicunt

82 Et per hoc patet ad 5m quod non est simile de factis ex infirmitate S115va
fonutis[?] et factis ex furia quia si facta ex infirmitate ita saepe
veniunt scienter et voluntarie non sic facta ex pura furia et similiter
dico de factis ex ignorantia fiunt enim talia voluntarie ubi
homo posset se ab agendo cohibere si vellet donec in ves
tigaretur an licite possint agere hoc vel illud in quo pec
cat sed sic non potest se cohibere furiosus vel doriens vel
pure ebrius non plus quam lapis vel brutio[?]

83 ad 6m
teneo ibi primum actumnon 2m quia immediate ibi subdit appara
tus quam distinctionem non admicto

84 ad 7m concedo quod furiosus
occidendo[?] non tunc noviter peccat

85 ad augustinus concedo quod quae fiunt vo
luntarie ex infirmitatem vel ignorantia si sint mala nisi simpliciter
sit in uni?lis[?] sunt nova peccata alias non sunt peccata nova
post hanc vitam punienda concupientia enim talis ex fomi
te procedens non inputatur ad novum peccatum sed solum per
tinet ad originale nisi non cohibeatur cum possit tunc enim inter
praetative[?] vel vere est voluntaria fomes enim simpliciter est voluntaria quae
etiam ex hac concupientia fiunt voluntarie fiunt et per consequens quae ex infirmi
tate illa procedunt peccata nova sunt sed quae fiunt ex pura
furia non fiunt elective nec vere nec interpretative igitur nec est simile

86
dices quare apostolus dixisset infelix ego homo etc responsio
cum propter deordinationem concupiscentiae quantucumque non consentiatur epus[?] inclina
tionibus contra institutionem status primarii cum quia nemo potest omnia
peccata vitare saltem venialia ad quae inclinat fomes
concupiscentiae et etiam quia homo habet semper timere casum immortale ex
illa et numquam fit perfecte certus inperseverantia[?] in bono de lege
communi saltem dum permanet anima in corpore mortis huius

87 ad omnes etiam auctoritates quas reducunt secundum augustinus quod non omne
peccatum est voluntarium sed excipiendum est etiam peccatum quod est etiam poena
peccati etc. // dicendum quod istae poenae quae sunt communes omnibus et non fiunt
nec habentur voluntarie nec vere nec interpretative bene sunt peccata
vocando peccatum vitium negatur vel deordinationem contra statum primor
dinalem hominis et etiam sunt inputantda inputabilitate peccati originalis ad
poenam dampni sed non nova peccata inputabilia ad poenam sensus
quod au[?] arguebatur quod ignorantia iudeorum fuit excusabilis quia ex
zelo dei motinon agabant

88 dicendum sicut dicit apostolus quod non secundum sci
entiam agebant nullus autem debet voluntarie agredi ista ardua sicud interfactionem[?] vel ita persecutionem generatione[??] proximi ex alico zelo nisi sic prius
sufficiter certus quod sic ita agendum hoc non fuit de eis quia contra
eos potuit facere lex et prophetae in qua christus fuerat eis promissus
// si dicatur quod aliqui eorum fiunt [?] simplices reputantes se obli
gari ad obediendum maioribus in persecutione christi et sanctorum
hoc fecerunt ex ignorantia eis invincibili cum zelo praestandi
obsequium deo sine omni ambiguitate vel invidia erga christum // dicendum
sicut alias dictum est secundum ubi quod illi excusantur a peccato novo pro tunc
si aliud non obstaret et si dicas quare igitur christus orasset pro eis d ignosce eis patet etc dico quod quia de facto fuerint culpabiles
eum non solum agerent obediendo sed etiam voluntariis propriis motibus mor
tem christi desiderando non obstantibus maximis miraculis sibi no
tis ex libidioso enim proprie odio dixerunt plebei sanguis
eius super nos etc satis enim erat rumor in populo prove?ns[?] etiam ad
pylatum quod ex invidia maiores conspirabant et conspiraverunt
contra eum habuissent enim toto visis in contrarium se excuasasse et totum
manibus reliquisse quod quia non facerunt sed nimis leviter maio
ribus consenserunt cum tamen maxima motiva haberent in contrarium
ut dictum est ideo vaciter de facto peccaverunt dicat ubi in contra
rium quidquid sibi placet maior enim est auctoritas facti christi quam ubi sui S115vb
potuit tamen forte esse ut aliquid nimis simplices essent tales quales descri
bit ad 8m igitur dici potest ad virtutuem vocis sed non ad mentem nec
ad sensum quod peccata nolentium sunt peccata illorum qui libere et elective
nolunt seu odiunt quae tenerentur velle vel non odire sed
indifferenter vocavi hoc prius voluntarie fieri quia ista libere elicit voluntas
actum notandi in casu sicut alias actum volendi

89 ad formam igitur
argumenti dico quod augustinus inquirit sed quaerere non est sententialiter nisi for
te dicat quaestio supponit alia esse peccata nolentium et dubio quod ad men
tem augustinis nulla sunt talia nisi concupiscentiae et pro?tes[] nobis inevi
tabiles quia sunt vitia nullae contra primarium statum sed non inputabilia ad
poenam alicam ab illa quae debebitur originali peccato si ulterius non
delinquatur et cum probatur quod immo quia ipse contra voluntatem fa?ns[?] peccat qui
compulsus facit malum aliquod ad illud respondet ibi decretum et augustinus
quod talis voluntarie peccat quia vult aliquod propter quod consentit facere illud quod
est peccatum unde dicit ibi decretum de illo qui compellitur contra voluntatem suam
ferre alqiquid coactione conditionali sic et est augustinus ut ibi intitulatur sed
iterum vult propter quod facit cum vult unum haec illae Sed utique vult propter quod facit tamquam si periurare nolit quod tamen facit cum vult vivere si quisquam nisi fecerit mortem minetur vult igitur facere quia vult vomere et consequenter optime docet
qualiter per se vult vivere et falsum nmtare[?] per accidens et concordat
processu philosohpi 3 ethicorum de proiciente[?] mertes[?] in maiori dicit igitur inferens
ideoque nec per seipsum appetit ut falsum mirum sed ut iurando vi
vat et eodem modo dicit quod nemo vult per se peccare nam si
diligenter inquit inspiciatur forte ipsum peccare nemo velit
sed propter aliud protper quod vult peccant omnes homines quippe qui scienter fa
ciunt quod non licet vellent licere usque a deo peccare nemo
appetit propter hoc ipsum sed propter illud ex quo sequituer et ibi notat appara
tus quod haec arg[?] non valet nolo haec igitur volo omne illo quod sequitur ex illo ut ille vult fornicari
igitur vult dampnari nisi intelligas in directe et per consequentiam et
sequitur intellectu haec si ita hanc non sunt peccata notium nisi nescientium
quae differentu a peccatis notium et habet intelligi de nescientia in invin
cibili quia de vincibili statim sequitur quod prius sumptum fuit sane inquit
sunt quidam qui iniuriam facere non possunt ut puta furiosus
et impubes quid doli capax non est nam hii pati in mriam[?] so
lent cum enim iniuria ex affectu facientis confiscat consequens
erit dicere hos sive pulsent sive convicium dicant iniuriam fe
cisse non vi?ri[?] sed etiam pati quis iniuriam etiam si non sentiat
potest facere vere nego nisi quid scit se facere iniuriam et si nes
ciat cui faciat haec illae

90 contra illud quod dictum est nullus appetit vel
vult peccare est quod dicit aristoteles 3 ethicorum capitulo 8 ubi dicit
dicere quod nullus volens malus nec nolens bonus assimilatur huic
man mandati hoc aut veraci beatus quidam nullus volens malitiam
autem voluntarium

91 aliter bene post eodem capitulo dicit sit ad hoc autem rr[?]
rationabile iniusta facientem non velle iustum esse aut stupan
tem[?] in continenter si autem non ignorans aliquid operatur ex quibus
erit iniustus volens iniustus utique erit haec illae

92 dicendum vquod dicit contrarium quod circulariter credo legisse et est dicendum sicut dicit glossator
et ponitur supra quod in directe et per consequentiam sine per accidens vult esse
malus qui sciens facit et voluntarie illud ex quo novit sequi se
esse malum

93 ad consequens dicendum quod omnino nescientium sit quod usu rationis
carentium non sunt alicaaut ista peccata in tali statu commissa ignorantes
autem non omnes excuso ex praedictis unde apparatus dicit ibi quod in
telligit de nesciente qui negligit sciere vel de ignorantibus illius
vel quantitatem delicti scientibus tamen factum et probat quod per ignorantiam peccet
communi quare ibi si vis alias inquit si nullo modo scirent ut
infans vel furiosus non peccaret haec illae et dicit quod sic sol
vuntur contrarietates ibi tactae circa hoc

94 Item 15 quaestion 1 merito
distinguit apparatus et probat membra quare ibi nam super verbum nes
cientium variis modis inquit dicitur quis nescire qui non scit
illud quod facit esse peccatum vel non scit tantum esse peccatum esse quantum talis
est et talis nesciens punitur licet non a deo graviter et exercat
14 quatioen 5 forte

95 Item dicitur qui scit factum sed nescit quantitatem facti S116ra
et talis quandoque punitur si errat innire[?] sed non punitur cum errat
solum circa factum ipsum et dicitur nescire propter casum sequentem ut si quis
volens interficere leonem dum vult defendere hominem casu
interficit hominem Item dicit nescire qu[?] omnino nescit ut puer
ebrius furiosus talis non peccat et sic patet ex utroque loco quod sic
nesciens quod non habens usum rationis quod non peccat aliquid
noviter interum faciendo

96 ad 10m dicendum quod non est simile de nes
cientia furiosi quae excludit usum rationis et de caecitate quae stat
cum usu rationis unde verum est quod lameth non excusabatur
a peccato per s[?] caecitatem quia fecit scienter quod facere non debuit unde
addit ibi canno[?] quod caecitas ignorantiae est similis ex utrque enim
quaedam fiunt quae inputantur ad poenam quaedam vero quae minime
fecus enim si debitum suae uxori se credens reddere alienam
polluit non est reus alulterii si tamen ludo vel exercitatione vi
rium vel venatione iacula mictens perimat quia hic ab eo
alienum omnino esse debet homicidii reus erat haec illae sed secus
est de mente alientata furore ut subdit et supra habitum
est

97 ad 11 cum accipit quod non sufficit pr excuastione quod
non potest furiosus vitare quin faciat illa quae facit

98 dicendum
quod immo quod illud sufficit ad excusandum non omnem deordinationem
vel vitium contra pariam nullae institutionem sed peccatum ad poenam novam
inputabile et tamen probatur quod non per anselmus quia inpotentia quae ex culpa
incurritur non levigat culpam nec excuast non reddentem quod
debitum est

99 dicendum quod non levigat in alico culpam per quam inci
ditur in inpotentiam nec excusat nullus reddentem debitum a peccato
voluntarie perpetrato quo incurrebatur in potentia nec etiam ista in potentia ex
cusat in alico illud peccatum quo voluit non reddere sed inpo
tentem se facere et hoc probat bene exemplum ibi adductum anselmus et
eodem modo concedo quod furia non excusat a culpa ex qua in
curritur furia sed excusat ne facta in furia sint nova
peccata pu?lis[?] et ita excusat inpotentia ne non factiones agendorumfactis agendis
si
cum illa efficiater[?] vellent illa facere si potentia non de esset
et ex hoc quod praecise propter inpotentiam non tunc voluntarie causatam sed
potius displicitatem[?] non fiunt non sint[?] nova peccata punitibilia[?] in purgatorio vel in inferno secus si perserveraret in voluntate non facien
di vel in carentia gratiae quam tenetur habere et ex ea vellet facere si
posset unde nec adam totiens peccavit quotiens non fecti quod
primitus et ferre potuisset et debuisset nec nos etiam quod si gratiam
quis non habeat et tunc totiens peccat quotiens ea metaphysicae tenetur
aliquid facere vel velle inplere non qui non habet sed quia per eum
stat quod non habet quia non dat operam facienti illud quod potest haben
dum gratiam dei

100 ad 12 dicendum quod illi motus quibus assentitur nec
vere nec interpretative non inputantur ad novum peccatum punientur
dum post hanc vitam sed ad peccatum originale nec fideli nec in
fideli et tamen probatur per anselmus quod sit quia eos qui non sunt in
christo dicit totiens sequi dampnationem etc

101 dicendum quod vel hoc dicit quia
totiens innotescit et haec occasio puniendi aeternaliter sine dampna
biliter personam istam pro originali culpa etiam dato quod iudex ille non
accendsset talem de ordinationem quare aeternaliter puniretur poena
dampni vel quia totiens innotescere potest nobis ipsis natura ius
ta dampnatio pro originali nisi remedium proturetur vel forte quod
magis vadit ad verba quod totiens tenetur ex gratia resistere
talibus motibus vel ipsos regulare vel ref?nare quod quia non
facit infidelis cum de sic gratia quae deberet haberi ex quo non habetur
iustitia originalis non facit homo talis quod facere tenetur vel si fa
cit non tamen eo modo vel ex eo principio quod facere tenetur quia per eum
stat quod illud principium suorum operum de liberate ab eo proceden
tium non habet et ideo regulariter totiens noviter peccat si utatur
ratione pro tunc quotiens huius motus sentit sine refrenat eos
sine non non quia tunc habet illos sed quia non ex gratia regulat illos vel refaret[?] sicut ex praeceptis dei obligatur

102 Ex hiis patet ad 2m principale dubium quod non tenetur do
lere qui occidit hominem in pura furia quia tunc peccavit
quando occidit sed quia ex peccato quo incidit infuri a[?] evenit fecit[?] S116rb
ante malum proximo suo ita quod tenetur gravius dolere de illo peccato
suo ratione istius eventus mali dato etiam quod ex facto vel peccato suo non
provenisset furia ad huc tenetur dolere de morte tali proximi ex
caritate qua obligatur proximum diligere tenetur enim alteri compati
qui simile ex infirmitate fecisset ex caritate qua obligatur alium
diligere et tristari causa de alterius tali infirmitate quam de eventu
misero ex eadem et multo fortius tenetur compati sibi ipsi et tristari veam ex caritate qua obligatur diligeredolere proximum laesum quam qua tentur
diligere semet ipsum et ita concedenda est conclusio quod magis aliquando tenetur aliquis
dolere de non peccato quam de quod quod non est peccatum nec m??[?] cum
ex praecepto naturae teneor plus crescari[?] de morte infortuata[?] patris
mei quam de hoc quod peccavi per unum verbum iocosum vel simile
aliud et sic de multis aliis licet 2m sic peccatum et non primum nam de primo teneor ex dei praecepto
dolere de 2o non sic unde non dolere de primo esset dignum dampnatione
aeterna non sit non dolere disc[?] de uno levi veniali

103 Ex hiis
patet ulterius ad 2m dubium in sua forma dicendum est enim quod sic et ad primum
in contrarium dico quod maior falsa est quia verum est quod non deberem pro
10000 mundis praeservandis ab anihilatione facere minimum peccatum
veniale quia quod deberem commictere peccatum aliquod quantumcumque leve etiam
pro ipso deo praeservando ab adnihilatione ymaginali includit contra
dictionem quia quod debeo seu teneor ferre peccatum aliquod includit
contradictionem quia si est delucum est licitum et si est non est illicitum
igitur nec culpa igitur ex opposito si est culpa non debeo[?] illam commictere
vel facere bene breviter culpa non potest licere nec deberi manens cul
pa nec pro deo nec pro creatura unde concedendum est anselmus quantumque peccatus
quantumcumque levi peccato non debuissemus sic peccasse pro vita
propria salvanda nec pro 1000 mundis aut pro ipso deo alias des
truendo et tamen bene scio quod citius peccarem de facto uno levissimo
veniali scito esse tali quam permicterem digitum meum abscindi
verumptn[?] tunc non facerem quod deberem quia impossibile est aliquem de
bere seu teneri peccare sed ex hiis omnibus non sequitur quod
de tali comisso tenear plus dolere vel tantum sictu ex caritate
teneor[?] dolere si proximus unum grave infortuissimum[?] incurrisset
et multo fortius non tantum sicut si ego ipse tale infortunum[?]
quantumcumque non ex electione vel non ex proposito intulissem

104 Et
cum probatur quod augustinus loquitur ibi de mortali peccato dico quod hoc non est contra
me quia cum hoc simul stat quod nec etiam pro mille mundis debeat quis
commitere[?] peccatum veniale

105 ad 13 2m concedo quod de lege communi nullus potest
meritorie operari ex maxima sua caritate propter causam in argumento tactam
et etiam inprosecutione primi dubii principalis tamen ex magna caritate potest
quibus viator habnes usum rationis meritorie operari unde minor
concedo quod nullus meretur purus viator ex maxima sua caritate sed ex
hoc non sequitur quin mereatur ex parte suae caritatis et cum arguitur quod non
quia non est maior ratio quod mereatur ex una parte suae caritatis
quam ex alia nego quia rationale est quod ex ita tota parte suae maxime
caritatis mereatur quae est cum principium sui meriti et quod non ex illa quae
est novus efficiens primi meriti per viam meriti de condigno

106 ad
14 concedo quod ad talem pro loco et tempore tenemur mutuo pietatem
naturalem procedentem metaphysice ex gratai et concedo ut supra quod talis motus non
est meritorius beatitudinis nisi vel sit procedat ex gratia vel per grataim
sic ad beatitudinem acceptus et Residuas quaestiones huius materiae de augmentatione formarum quare in principio 2i statim post collationem in secundum