Book 1, Distinctio 17, q. 4 [Sorbonne Transcription]

Diplomatic Transcription

By Adam Wodeham

Edited by: Jeffrey C. Witt

Edition: 2014.01 | January 02, 2014

Original Publication: Lombard Press, Baltimore, MD, January 02, 2014

License Availablity: free, Published under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License

b1-d17-q4

1Secundo4o principaliter inquiram in hac distinctione 17 de augmen
to caritas vel alia forma augmentabilis augmentetur per
diminuationem[?] sui contarii

2et videtur quod non quia si sic turn contraria
possent simul esse in eodem subiecto saltem in gradibus remissis et tunc non
videretur naturalis repungnantia quin in gradibus intensis cum gradus in
tensi et remissi eiusdem sint speciei et per consequens contriantur adinvicem
consequens contra philosophiam planum est et etiam contra sanctos dicit enim augustinus euchi[?]
c 17
et ponitur 3o sent distinctione 34 c 6 ubi inquit cibus aut
potius simul dulcis est et amarus nullum simul ubi album ibi et nigrum
et in multis ac pene omnibus hoc reperitur contrariis ut in una
re simul esse non possint

3 ad oppositum 3o copi?orum[?] dicit philosophus
quod illud est albius quod est ing?o[?] inpermixtius et 5 philosophorum habetur
quod medium inter contraria potest respectu[?]fieri unius ex?mi[?] nominari nomine alicuius
et econverso hoc non videretur nisi in remisso alto miscerentur extrema
illius contrarietis in gradibus saltem remissis etc

4 praterea quod ita sit
etiam in proposito de augmento caritatis videtur quia secundum augustinus in euth
capitulo ultimo vel penultimo
secundum alium modum quodtandi crescente
caritate minuitur cupiditas

5 In ita conclusione primo videndum est pro hiis
quae tangunt argumenta utriusque partis utrum contrariae qualitates in remissis
gradibus se compati possunt in eadem parte adaequata subiectiva
2o solventur argumenta multa contra tendentia 3o ponam conclusiones
ad quaestionem

6 De primo articulo ponam duas conclusiones prima est quod sic
de potentia dei etiam in gradibus intensis 2a quod non de potentia agentium
naturalium naturaliter

7 primam suadeo quia non est maior repugnatia quod
idem per deum simul sit album et nigrum quam quod per aliquid per naturam
simul inco?at localiter et quiescat localiter sed secundum non includit
repungnantiam quia naturaliter et sine miraculo potest anima intensiva ad
mot[?] manus dexcre moveri de situ ad situm et tamen
simul adquietem leve quiescere ubi situaliter quiescit leva
hic est secundum philosophiam et secundum theologiam patet hoc de corpore christi in caelo
vel in una hostia quiescente et tamen simul ad infimos aliqui[?]
per presbyteros departato igitur

8 praeterea si non hoc potissime viS106vb
deretur propter accidentem invicem corruptivam vel expulsivam unius ab
alio sed illud movere non debet quia quaedam in contraria sunt quae non sunt na
ta mutuo se corrumpere sicud patet de albedine et ingratione[?] quae in m?ldo?s[?]
et in multis aliis in infinitum quaem possent iuxta se poni abs
que hoc quod destruerent se mutuo nisi aliud esset in tam et etiam quia
activitatem istam ad mutuam corruptionem posset deus suspendere ipsis
non coagendo etc ista causa non obstaret quin comparaterentur se
in eodem

9 3o probo quod nihil omnino obstet quin possint a deo
subiective simul fieri in eodem quia deus secundum veritatem simul facere potest quod idem corpus sit in diversis locis simul et potest ferre[?] de
sua potentia absoluta quod istud in uno illorum locorum haberet aliquam
formam informantem et in alio istorum locorum careret illa forma et
tunc non apparet quare non possit in loco ubi caret ista forma inpri
mere sibi contrariam immo et actum naturale sufficienter in loco isto
et non in alio sibi approximatam hoc facere poterit etiam non corrumpen
do formam contrariam sibi alibi inhaerentem quia iste alius locus
poterit ab eo inproportionaliter distare ad corrumpendum ibi talem
formam

10 Sed contra hoc tamen tunc restat dubium utrum repungnatia
formalis inpediat ita quod idem in eodem loco adaequeto esset
simul album et nigrum quoniam[?] repungnantia formalis non inpedit ut dictum
est in diversis locis videtur quod sic quia alioquin idem posset de facto
simul esset album et nigrum idem in quam non existens simul in pluribus lo
cis nec secundum se totum nec secundum aliquam partem sui contra quia nec albedo
nata est corrumpere active nigredinem nec econverso ut visum est et dato
quod sic adhuc posset suspendi eorum activitas ut videtur quia
ut iam visum est idem potest esse simul in uno loco album et in alio
loco per potentiam dei nigrum sed deus nulla destructa entitiate absoluta
potest facere quod cesset esse in alio loco de illis duobus igitur retinebit ambo
contraria in uno loco

11 hic apparet mihi dicendum quod idemptitas loci non impe
dit quia non est maior ratio quod deus posset haec duo corpora facere
simul aliquibus dematis[?] in eodem loco quam ista duo corpora et ita
corpus album et corpus nigrum et per consequens albedinem et nigredinem poterit ad
hoc activitas corruptiva posset a deo suspendi nec etiam ydemptitas
subiecti inpedit ut patet prius igitur nulla videtur tam quin a deo possint simul
fieri in eodoem subiecto adaequato quod concedo et licet possit cavillari quod ambo
simul repungnat et tamen neutrorum per se quia pro hanc cavillatione non
est evidentia ideo apparet quod non deberet negari de potentia dei quin possunt
esse de facto simul contraria in eodem subiecto et hoc in eodem loco vel parte omninoipsius
totius et secundum totum et secundum quamlibet partem

12 Dico tamen ultimo quod non est mihi
evidens quod hoc possit fieri quia multae possent esset mihi occul
te[?]
tales repungnantiae sed probabilius est mihi quod sic quia aliquae probabiles
coniecturae sunt ad hoc et nulla potens in contrarium et tamen probas
quod sic et quod non

13 dico quod neutra ratio habet plenam evidentiam non enim
convincti quod earum causae contrariantur active et virtualiter licet enim alibedo non
sit accidentia ad corrptionem nigredinis nec econverso eo quod neutra est
quantitas activa nisi respectu specierum et cognitionum et huiusmodi immo forte pauce
sunt qualitates corpore active generative similium et corruptive contrariarum
nisi primae 4or qualitates et ideo forsan nulla est repugnantia ex earum propria[?]
activitate quin species contrariorum possint simul esse in medio etiam dato
quod essent eiusdem speciei cum illis a quibus causantur etiam in potentiis
cognitiviis si ibi reciperentur species nisis quod contraria tunc essent simul
naturaliter in eodem quod glossari posset per oppositum causae iam dandae licet inquam
neutra sit corruptiva alterius procedunt tamen a causis virtualiter contra
riis unde idem i?dium[?]sicut patet in agnis et in multis aliis
animalibus est primo unius coloris et postea alterius propter variationem complex
ionis augmentum vel detrimentum humorum naturalium quibus appropriantur
qualitates primae vel in quibus dominantur inter quas pars qualitates est vera S107ra
activitas seu virtualis contrarietas et non formalis tamen et forsan secundum
veritatem albedo et nigredo et sic de aliis multis qualitatibus non sunt quali
tates natae primo causari in alico ab extrinseco quin scilicet simul tenetur in
eo causa partialis et totalis et haec est causa quare album diu[?] poni potest iuxta
nigrum absque hoc quod albedo vel nigredo corrumpatur quia isti colores
fiunt a principiis subiecti vel qualitatis prioris in subiecto et non ab extra
nis maneat ibi alia contrarietas prior virtute cuius album et ni
grum iuxta se posita mutuo agant et patiantur ab invicem

14
Sed cum isto dicto non potest teneri primum dictum de ydemptitate specifica experientia est in contrariam quia multa alba videmus ab extra denigrari
et nigra dealbari utpote nigredo per calorem et albedo per frigiditatem quare in primo folio ad signum tale [?] illud ad tale signum
cum frigidum natum sit agere inca?dum[?] sequitur quod non diu possent iuxta
se poni sine corruptione causarum albedinis et nigredinis vel alterius earum // dicendum
quod albedo et nigredo sunt formae permanere in absentia natae causae earum
primo productive vel causarum suarum talius dummodo per causam contrariam non
corrpantur ad productionem contrarii quia nulla raro corrumpit nisi producat
et hic est quod si causae productive earum cessent esse et ille permaneant
non oportet quod una earum corrumpat reliquam nec econtra

15 ad rationem pro
parte composita huius dubii diceretur ab eo a quo contrarium teneretur quia ??
corpus[?] illud simul desineret esse vel transferturcat ad locum alium ubi est vel
aliam ubi non erat et quod quolibet istorum modorum aliqua entitas destrueretur
scilicet accidens vel compositum ex accidente et illo subiecto per istum modum quo
transferetur ad situm alium in quo prius erat et in quo uniformiter
informaretur ipsum sicud in priori loco informabatur quod forsan sine mi
raculo speciali fieri non posset etiam si non informaretur ibi forma contraria
et modo non propter repungnantiam ad simul essendum communia in eode subiecto
et in eodem situ secundum hanc ptervaproterviam

16 2a conclusio probatur quia qualitates
contrariae non compatiuntur se naturaliter in gradibus intensis igitur nec in re
missis antecedens datur ab omnibus contra probari potest quia gradus remissus ita est talis natura vel talis sicut gradus intensus et per consequens si al
bedo ex natura albedinis repungnaret nigredini ita habebitur repungnantia
in remissa albedine respectu nigredinis sicut intenta si autem non re
pungnat
nigredi quia albedo est sed quia albedo tanta hoc erit
dictum voluntarium et sine ratione quia sumpto isto gradu nigredinis qui stat
in soto[?] eodem cum albedine tanta volo quod iste gradus perfici
at subiectum illud sine omni gradu albedinis si igitur post ili subiecto approximatur
dealbatum quod possit introducere gradi albedinis praehabitum illud non
corrumperet aliquid nigredinis ad hoc quod introducat albedinem istam in isto
gradu quia nulla est repungnantia inter istos gradus albedinis et ni
gredinis hoc dato igitur pari ratione fortius dealbatum[?] posset per
manente ista nigredine inducere albedine maiorem nam dicere
oppositum est fictio sine rnatione

17 item repugnantia quae est inter gradus
intensiois aut est formalis aut virtualis formalis in qua sicut esse
album et non est nigrum formaliter repungnat respectu albedinis et esse caecum et esse
non
videns virtualis est quandouna est forma corruptiva alterius
si primo modo tunc sicut prius cum albedo in minori gradu non minus sit
albedo quam albedo in maiori gradu ita repungnabit parvus gradus
gradui alterius sicut magnus si est repungnantia virtualis solum hoc
est irrationabile secundum hanc viam quia ista fictio ponit quod magnus
gradus valde dummodo non intensissimus unius contrarii stabit
bene cum parvo alterius et cum si esset virtualis repungnantia in causa quare
gradus intensi non compati?m[?] se multo fortius magnus gradus
unius contrarii non compateretur secum parvum alterius et haec ratio potissime
probat quod possunt se siul compati in esse permansive et quiete et hoc
potest confirmari nam si in gradu remisso posit stare naturaliter
cum albedine aut igitur eo quod nigredo est et tunc omnis nigredo et per consequens S107rb
nigredo intensa quod est contra protervum vel quia haec nigredo praecise et
tunc nulla alia nigredo stare posset cum albedine quod iterum est contra
protervum

18 vel quia nigredo in tali graudu et hoc dari non potest quia
tunc vel repungnaret maiori nigredini stare cum albedine quod falsum est
quia cum data nigredo non sit maxima intendi posset et tamen albedo
secum stans non subito corrumperetur sed maneret minor cum
maiori nigredine igitur et cum minori quia si cum maiori et cum
minori et iterum albedo cum contra stat gradus datus posset intendi
igitur secundum illam fictionem nigredo data posset remicti usque quo
minor haberetur nigredo et maior albedo et sit non videtur quod possit
dari pro causa quare remissi stent simul quin intensiores stare
possint

19 Dices forte quod tantus gradus unus contrarii potest
stare cum tanto alterius contrarii gradu dato alico maximo cum
quo stare possit naturaliter sed non cum maiori

20 Contra si talis
et tantus gradus potest stare cum tanto et non cum maiore igitur oportet proportionaliter
quod sicut una qualitas crescit ita illa contraria decrescit et per consequens in
alico instanti essent aequales et si possent se compati in talibus gradibus
aequalibus non apparet ratio quare non possint intendi et aequaliter compati
se in gradibus maioribus aequalibus ad invicem et in manibus[?] et sic
usque ad summum et ita in intensissimis gradibus compaterentur se vi aliquibus ponantur intensivum[?] contra patet si deus approxima
ret activa contraria vel unum causam[?] et ex alia parte conservaret formam
et istam proportionaliter intenderet actum alterius acti[?] approximati[?] et tunc
formas illas naturis suis relinqueret aut enim in simul permanent
postea sibi relicte tunc naturaliter se compatiuntur ex parte sua et habetur
intentum vel una aget in aliam cum tamen sint aequales et ita non
obstante aequalitate semper ad invicem agunt et ita finaliter destrueret
se et non compatiuntur se etiam in gradibus aequalibus remissis datis non
plus quam in aliis gradibus aequalibus et ad hoc possent multa obiective semper
argui quidquid daretur tale

21Item argui okam in quaestione quadam de virtuti
bus com s[?] 7a 3ii
ab omni forma inhaerente subiecto alicui demato[?]
vere denominari potest tale subiectum tale quale potest esse aliquid per inhaerentiam
talis formae licet hoc verum non sit de subiecto non adaequato nam e
thiops non est albus licet sit albus secundum decens ita quod si forma sit
perfecta perfecte denominare potest subiectum huiusmodi esse tale si inperfecta imperfecte
si igitur calor et figurus sint simul in gradibus remissis in eodem subiecto
adaequato illud simul erit causandum et figi?dum[?] licet non in summo / Item tunc
odium dei in gradu remisso eadem ratione staret posset cum dei amo
re quod videtur in conveniens

22 praeterea si dati gradus naturaliter se compatiantur ad
datur igitur alteri pars similis vel maior sicut probatur posse deum in
priore conclusione et postea relinquat illas formas naturis suis aut
igitur permanebit utraque in habito gradu vel non si sit igitur non
erit naturalis repungnantia inter tales formas ex natura formarum talium nec
etiam causatarum si non oportet quod una istarum destruat vel diminuat
aliam et si hoc multo fortius ageret ad corruptionem alterius postea
minoris quod ex directissime contra protervitatem talem patet quia si forma ma
ior illius speciei non potest resistere et defendere se contra formam causa
tam contrare[?] speciei m?to[?] minus forma minor poterit defendere et re
sisteret tantae formae contrarie vel igitur in nullo gradu compatiuntur se vel
in quolibet

23 Sed contra ista potest argui materialiter primo sic quia secundum philosophum 6 physicorum
omne quod movetur est partim in termino a quo et partim in termino ad quem
igitur si aliquid moveatur ab albedine in nigredinem partim est sub albedine et partim
sub nigredine

24 Praeterea aliter sequeretur quod tum primo in alico per motum conti?m[?]
destrueretur unum contrariorum et postea induceretur reliquum ex quo non
compatiuntur se in quibuscumque gradibus quod esset dare secundum formae
succedentes priori introductae cum per motum contra philosophum 6 physicorum
contra patet quia aliter esset dare mensuram in qua tale subiectum nec esset
sub uno contrariorum nec sub altero et ita esset dare tunc colo?alem[?]
superficiem nullo colore coloratam quia in instanti medio nisi hoc detur nullo colore S107va
colorabitur seu neutro contrariorum informabitur quod videtur inconveniens magnum

25
Item agens naturale non destruit ut videtur nec remictit caliditatem
nisi causando in tali subiecto aliquod imcompossibile calori et tale non est
possibile ibi assignare nisi frigus in gradu remisso igitur etc

26 Praeterea
ad sensum patet quod a qua calefit quia ibi inducitur calore non dum
ex pulsa tota frigiditate quia quando aliqua est tepida homo potest ibi simul et semel sentire[?] caliditatem et frigiditatem igitur haec compatiuntur se

27 praeterea philosophus
dicit 5o physicorum
et multis aliis ocis album et nigrum dicuntur contraria et
medium utrique est et hoc non per mediationem ab negativa utriusque
extremi / Item saepe innuit quod colores medii componatur ex extre
mis

28 Item per rationes c[?] qui primo arguit sic quia quaero quando unde
contrariorum est agens in reliquum seu in subiectum receptum u
triusque quare forma producibilis a tali contrario in tali subiecto non intro
ducitur subito in principio acctionis aut enim hoc proventi ex incompossibilitate
istarum formarum inter se per motum introducendarum et hoc non est
verum etiam parte qui positionis quod omnes partes eiusdem formae totalis compo
nunt unam perfectorem et bene compa?nr[?] se simul praecise tamen ut te
nes sint eiusdem specie specialissime aut hic est peropter insufficientiam
accidentis agentiset hoc non est verum quia ponamus agens sufficientissimum
naturale et perfectissimum // Et prima ita potest agens naturale imperfectum in sus
ceptio disposito nisi aliquid obstet inducere effectum suae accidenti
inproportionatum inperfectione nam quare non si nihil obstet nec 3o propter hic
quod subiectum non potest eas simul recipere quia simul sibi inhaerent infine mo
tus illae partes successive individuales

29 aut[?] 4o propter qualitates a
liquas seu dispositiones contrarias in passo repungnantes formae intro
ducendae et hoc est propositum ideo oportet diceret quod ideo non inducitur tota
forma simul in principio motus sed successive qui in passo est a
liqua
dispositio praete?tis[?] formae et incompossibilis formae futurae et imme
diate post habendae quam dispositionem incompossibilem oportet remicti continue
igitur stant simul in gradibus remissis

30 Item agens naturale
non remictit frigidus in alico nisi per hoc quod introducit formam incom
possibilem gradibus figoris prioribus et per consequens aliqua pars firgoris et
alia caloris possunt se compati simul in eodem subiecto probatio assumpti
quia calidum et frigidum non simul compatiuntur se in sitibus pro
pinquis quin agant in se in remissionem qualitatum suarum tunc hinc
inde et hoc non repungant eis scilicet diu compati se vel situari
in sitibus propinquis ex hoc quod contraria sunt secundum naturas suas circumscribendo actionem quia contradictio non minus repugnant formaliter quam contraria et tamen contradictoriacum contraria satis bene simul
dius communicant diversis tam in sitibus propinquis quam in eodem
situ

31 Et praeterea posset dictum istius C[?] confirmari per hoc quod album
et nigrum compatiuntur se diutissime in sitibus immediatis sine
mutua[?] corruptione amborum aut alterius eorumdem sicud et testantur
libri nostri igitur quod calidum et frigidum in gradibus intensis non diu compa
tiuntur se hoc erit propter repungnantia virtualem quia scilicet unum illo
rum introducit effectum in alterum qui non est naturaliter diu compossibilis
in eodem cum forma praeco?te[?] igitur simul stabunt licet non diu quod
est intentum

32 Item ut supra si non tunc prius totaliter terminaretur
corruptio caloris quam inciperet introductio figoris et quaero
de instanti copulanti ista duo tempora aut in isto in tali subiecto
est calor vel frigus vel neutrum 3m non quia tunc incorrumperetur
motus per quietem medium quod non oportet et prater hoc accipio contrario
immediate ubi illa eva?o[?] non valet

33 Si vero in instanti isto est subiectum
sub calore corrumpendo et iste non est in divisibilis cum sit eius
dem rationis cum praetesti[?] et per consequens habeat latitudinem igitur ad hoc res
tat pars corrumpenda post illud instans et tamen immediate post illud instans est fri
gus per ta?m[?] igitur simul calor et frigus alioquin etiam potest cum isto
argui quod esset dare ultimum rei permanentis in esse contra philosophus 8
physicorum
et contra te qui credis contradictionem includere si vero in instanti illo
est subiectum illud sub frigore idem argumentum est quia illud non est in
divisibile nec simul introducuntur suae partes ex quo sunt
introducibiles per motum igitur.

34 Item si ex aere generetur
ignis quaero in quo instanti corrumpatur aer non in principio corrupS107vb
tionis qualitatum aeris certum est nec in fine quando sunt in maxima
remissione quia tunc ad hoc nulla dispositio ad formam ignis est
introducta ergo et materia remanebit sine utroque quod est impossibile
vel dispositio ad formam ignis stabit simul cum forma praetestate[?] re
missa

35 Item non est magis inconveniens apud n?am[?] vel agens naturale
in motu ad formam quam apud violentum passum in motu locali
sed motus violentus non erit nisi per inpressionem alicuius formae quae
non dius potest naturaliter stare cum alia

36 Item materia quando disponitur ad
formam mixti disponitur per multas qualitates diversorum elementorum
alias tunc materia non aliter disponeretur ad formam mixti quam[?] ad for
mam elementi[?] igitur cum in tali casu qualitatis introducibilis a diversis
elementis sint contrariae in gradibus remissis vel saltem aliquae earumdem
sequitur quod in tali casu habetur intentum // Item hic non negaretur nisi quia contra
rietas est passio specifica sed hoc movere non debet quia eodem modo
non diu compati se in sitibus propri communis est passio specifica si igitur
contraria remissa dius compacerentur se in sitibus propinquis igitur et inten
sa si illud motum[?] sufficeret

37 dices forte quod contrarietas est
in causa vel repungnantia sicut dictum okam et ex hoc arguit compositionem im
mediate consequi entitatem rei sed hoc non obstat quia ex hoc
non plus potest argui nisi quod secundum proportionem entitatis debet esse proportio contrarietatis
sed ex hoc non habetur quin agens fortius possit ad ho?am[?] vio
lentare passum ad formam suae disponi contrariam licet non diu simul
naturaliter permaneant tales formae nam ultra deduci posset vel vi
olentans dominabitur et tunc tico[?] corrumpetur dispositio prior passi vel
aufertur aut superabitur violentans et tunc fiet econtra propter has ratio
nes C tenet?co?om[?] illatam

38 Sed istis non obstantibus dico ut supra
quod non et huic sme[?] iam non pauci contra morem solitum inci
piunt concordare licet commentor 5 physicorum multis commentis dicat quod qualitas
sic suscipit magis et minus per admixtionem contrarii et experientiai videtur ad
hoc sensibilis de pictoribus qui de extremis coloribus per admix
tionem ad invicem faciunt colores medios et hoc alios et alios secundum
mixtionem aliam et aliam colorum quod miscent alioquin etiam nullus vi
deretur esse color medius possibilis sed quilibet esset albedo inten
sa vel remissa cuius oppositum apparet ad sensum talibus inquam non
obstantibus dicunt aliqui quod nulla contraria simul coextenduntur in eodem
quod suadent philosophus p[?] 2 de generatione ubi declerat numerum elementorum
per numerum combinatarum qualitatum primarum et dicit quod calitas et frigidi
tas non sunt combinationes ad invicem / praeterea commentator 7 metaphysicae commento
dicit quod contraria non congregantur in anima sicut nec in re extra // Item tunc
idem simul esse calidum et frigidum vel non secundum qualitatem quales diceremur
contra philosophus in praedicamentis

39 Item albedo et nigredo non possunt per naturam simul
coextendi quia tunc cum neutra sit productiva similis nec corruptiva
contrarii simul manerent quiete et fixe duo et contrarie in eodem quod pro
inconventi habetur

40 Item in de sensu et sensato et 2o de anima commento 67
vult commentator
quod color non est aliud quam admixto lucidi tum opa
co sed non in eodem secundum idem subiecto adaequato sunt duae tales ad
mixtiones igitur etc

41 Item si calor et frigus simul coextenduntur
igitur si quando unum istorum intenditur reliquum remictitur et econtra igitur esset
dare instans medium in quo subiectum illud aequaliter informaretur formis
contrariis et in quo per consequens secundum opinionem contrariam aliquid aequaliter componeretur ex contrariis
puta coloribus contra commentatorem 10 metaphysicae commento 23 et primo de caelo
commento 7

42Item si contraria coextendantur sit sequitur quod aliquis sit ca
lor in centuplo maioris virtutis quam frigiditas data et tamen
quod nec iste calor nec aliquid istum habens potest agere inhaerens frigi
ditatem datam nisi intendendo eam quod videtur inconveniens manifestum probo
conclusionem sic calor iste a et frigiditas data in alico alio
subiecto b volo quod habens calorem a sic unum calidum re
missum in quo tu adversarie ponis calorem et frigus sic
extendi tunc sic calor in hoc a gradu conpatitur secum in
eodem subiecto frigus ex quo poneres quod compatiuntur se ponit S108ra
enim opinionem[?] haec certum gradum frigoris et possibilem gradui a caloris in e
odem subiecto adaequato

43Et quod si iste deberet crescere oporteret calorem mi
nui et si calor in isto subiecto deberet crescere oporteret frigus minui
secundum ymaginationem illius opinionis contrariae capiatur igitur aliquod frigus aliquid in centuplo
remissius frigore quod per te stat cum calore a et illud frigus in alio
subiecto per causam debet vocari b igitur secundum hanc possent b conclusio extenditur cum
caliditatem intensione quam a et haec positio habet sustinere quod sicud de
crescit frigus proportionaliter crescat caliditas sic igitur c corpus habens fri
gus b et sit d primum calidum cuius calor est minor etiam frigiditas maior tunc arguo sic d
est minus calidum quam c igitur calor in d non remictatur frigus
in c quia tunc intenderet calorem suum et hoc non cum calor in c
sit intensior igitur vel non aget in c vel in eo intedet frigus
b et per consequens non poterit in c agere nision intendo frigus ipsius
quod erat probandum

44 Ista ultima consequentia[?] patet quia si d sit minus calidum quam
c et d in agendo per suum calorem in cnititur ipsum sibi assimilare b ipsis d et hoc non potest nisi vel remittendo calorem ipsius et tunc intenderet frigus ex positione tali et hoc esset intentum vel intendo frigus illius
et hoc non potest nisi remictendo calorem ipsius
/ et hoc
est illud quod erat probandum

45 hic posset ut videtur dici secundum istam s?am[?]
opinionem et leviter d minus calidum et magis frigidum quam c per frigus
suum per se intendit frigus c et per accidens remictit calorem
vero suum per se remictit frigus c et per accidens intendit calorem
eius et leviter satis evaderetur prima facie argumentum suum et diceretur
quod duraret talis actio forsan donec etiam omnibus illis qualitatibus d et
c aequalerentur[?] et tunc cessarent ad aequalitatem iam reducat tota tamen
responsio fictio est a praeme[?] ideo non oportet per plus eam prosequi
nec contra eam aliter quam supra frustra conari

46 haec tamen evasio
non sufficeret quia non videtur rationabilius quod calor qui ibi praevalebat
remictatur isto modo ad aequalitatem qua quod ducatur isto modo ad
summum alio proportionaliter defi?te[?] etc et praeter hoc haec responsio solum est voluntaria

47
Item arguitur sic licet non ab isto quia 4o metaphysicae contra negantes primum
principium deducit philosophus
ad hoc inconveniens quod scientiae contrariae simul essent in
eodem intellectu et hoc sequitur nisi detur incentum etc.

48 ad primum in contrarium
respondet okam et b[?]n[?] quod philosophus loquitur de motu locali de quo verum est quod omne quod movitur naturaliter partum habet de spatio quod per modum debuit acquiri et partim caret id est alica parte caret spatii praehabiti sed dico
etiam in motu naturali ad formam dictum illud veritatem habet si bene intelli
gatur

49 Et ad propositum intelligo sic subiectum quod per modum alterationis
acquirit formam aliquando caruit totaliter ista forma et modo non caret
tota sed caret parte acquirenda ita quod adhuc parte caret et partem
habet

50 Ista autem carentia qua primo totaliter caruit huius forma
vocatur terminus a quo et quieta processio vel habitio istius formae
est terminus ad quem vel expressius potius loquendo forma iam habita
in fine et possessa est trinus ad quem

51 ad 2m respondet okam
quod est dare primum formae posterioris non ultimum prioris secundum philosophus 8
physicorum
dicentem quod est dare primum permanentis in esse sed non ultimum
sine dubio hoc mihi non sufficienter apparet quia tamen non in infinitum minus formae
alteratum seu productum huius formae sic ac vigorius in quolibet instanti
posteriori motus quam in primo sequitur quod forma in fine introducta
erit infinita quia instantia infinita fuerit in quorum quolibet aequa
le vel magis adquisitum est aliquid istius formae datae sive crescat
intensio augmentionis[?] sive decrescat sicud patet t? consequentia et patet etiam cuilibet
voluntati actendere quia si itur remictendo capietur productum in
alico posteriori et tunc in quolibet priori produceretur gradus perfectior
si itur intendo fiert econveso igitur // Ideo pater[?] hic quod alias probabo instans
non esse mensuram aliquam indivisibile distinctam contra omnem rem
natam permanere in essendo dico quod unum contrariorum totaliter corrum
pi ante introductionem alterius potest dicitur quis ymaginare vel secundum extensionem
passi vel secundum remissionem et destructionem formae in eadem parte ad
aequata passi primo modo dico quod non oportet hic docet sensus in combustione
ligni et breviter in omni actione naturali successiva nam pars passi
propinquior activo prius et intesius alteratur quam remotior et
prius per partem ante partem in infinitum disponitur ad corruptionem et
corrumpitur in accione corruptiva ex illa parte quam ex parte opposita S108rb
igitur non prius illo modo corrumpitur totum in quovis subiecto huius divisibili extensive
quam aliquod contrarium inducatur ymmo procedunt alia ??a[?] simul corruptio unius
et generatio contrarii secundum aliam et aliam partem passi[?]

52 2o dico quod immo in nulla enim
parte subiecti adaequate iam tali per sequens contrarium remanet aliquid de contrario prio
ri quia ut probatum est non compatiuntur se in gradibus quibuscumque naturaliter nec
tamen sequitur propter hoc quod sit dare primam partem formae succedentis licet in
casu bene posset ita esse sed tunc illa pars per motum non introduceretur
sed per subitam mutationem casus vero in quo hoc poset contingere esset ille
in quo subiectum nullam haberet ibi[?] inclinationem naturalem contra receptionem formae
inducendae in ea Et simul cum hoc agens successive ab in instanti
primo quo introduxit partem primam talis formae subito successive
solum vel successive intenderetur in ipso forma qua ageret vel per similem
modum et si in hoc casu intellexit okam dictum suum de parte subiecto
introducta concedatur sibi sed tunc demisit argumentum in multis ca
sibus insolutum

53 Exempla huius possent poni in hiis quae in differentiam quan
dam naturalem hanc ad recipiendum scientiam et errorem et odium et a
morem vel ubi non sunt plures partes subiecti de quibus processit prima pars
solutionis Casus etiam ille esset in productione formarum quae non habent
contrarium de productione luminis in medio a sole quia intensius illuminat
eos in medie[?] existens quam in ortu et tamen in ortu subito sicud probat
philosophus 2 de anima

54 Casus etiam iste esset secundum opinionem quae ponit elementa
suscipere magis et minus quando elementum generans esset remissum tunc uti
que generaret elementum in forma non intensiari[?] sua et si tunc postea agens
fortius suae speciei approximaretur elemento genito intenderet ipsum
et continue et successive si motus approximationis vel vigorationis suae
formam substantialem nisi aliud impediet[?] et hoc vel ab elemento intent?te[?] formam
elementarem alterius vel a forma rei quae intenditur vel ab utraque

55 dices
pro okam sicut ipse allegat pro se quia secundum philosophus 8 physicarum est dare primum rei
permanentis in esse dubio[?] quod verum est in hiis quae producuntur subito sed in
acquisitis tamen successive et per modum est hoc inpossibile nec hoc vult
aristoteles quia tunc sibi ipsi contradiceret ibi et in 6 libro sicut in argumento isto
principali allegatum est

56 Et tamen dicitur quod tunc in instanti medio non esset sub
uno contrariorum nec sub alio dubio quod vix inveniret causam ubi hoc
oporteret quia communiter simul concurrunt divisibilitas et latitudo exten
siva passi et intensibilis latitudo ipsius formae producente et ideo
verum est communiter in quolibet instanti quod una pars assignabilis passi est
sub forma quae est inferi et totum residum sub forma corrumpenda
quarum una nunc est et numquam ante fuit licet multae eius partes ante
fuerint et altera nunc est et immediate post non erit quavis multae
illius partes debeant postea remanere et eodem modo de partibus subiecti
quarum una esset tali qualitate talis et non ante et alia pars contraria quali
tate et non post immediate actum ne fugiatur argumentum dico quod saltem
a deo esset casus possibilis qui successive posset et uniformaliter in uno t[?]e[?]
remictere formam in alico subiecto divisibili vel indivisibili sicut sibi
placeret et immediate post formam contrariam successive introducere et in
tali casu darem quod infertur quod scilicet in instanti copulante ad invicem illa
duo tempora nec esset subiectum calidum nec frigidum et sit de aliis contra
riis sive essent contraria mediata sive immediata Et tamen cathon inprobat
tunc hic ultra quia motus non esset continuus sed incorruptus per quietem
mediam

57 dicendum primo quod non deberet sibi videri inconveniens quod inter
modus contrarios possit vel debeat quies media cadere cum
philosophia clamet et bene scit quod hoc oporteat Inproposito autem
posset de potentia dei aeque poni casus ubi prius post crementum[?] continuum
unius formae quae tamen sic a deo destrueretur quod non haberet ultimum
sui esse successive produceretur in tali subiecto forma contraria priori sicud potest
hoc facere post remissionem alterius et ita argumentum non plus de
beret hoc habere[?] pro in convenienti in proposito quam in illo casu

58 2o dico
quod contra non valet quia nihil quiescit propter hoc praecise quod non movetur in instanti
quia tunc caelum et omnia quiescerent quoniam constat quod in instanti non movetur id est[?]
quia tunc simul et indivisibiliter haberent alia et non haberent ita deberet igitur S108va
ex philosophia sua recolere quia ita requirit moram et tempus quies
sicut motus et tunc sibi pateret quod sua consequentia non valet

59 ad 3m patet
ex iam dictis qualiter et quare simul concurrunt saepe saltem ab instanti quo
materia est disposita ad receptionem formae causandae remissio unius
formae et introductio alterius successiva in alia tamen et alia parte subiecti ut
visum est dico tamen quod remissio non est per hoc quod in eadem parte
adaequata ante plenam expulsionem unius contrariorum materiae incipiat
productio alterius contrarii et tamen dicis quod agens naturale non remit
tit calorem nisi introducendo aliquid incompossibile calori scilicet aliquam
partem frigiditatis nego quia saepe bene diu remictitur caliditas ante
quam in alia parte magna vel parva eiusdem subiecti totalis introducatur
aliquis gradus frigiditas et saepe quando nullus unquam gradus frigiditatis in
ducitur permanente forma substantiali eiusdem passi sicut calor
ignis remissibilis est et tamen numquam est ignis per nauram fri
gidus in quocumque differre[?] aliquid ibi contrarium calori introduci certe
assignabile non est in a protervo

60/ dico igitur quod sicut agens naturale potest
aliquando intendere formam aliquam sine corruptione alicuius contrarii quia nullum tale in
venitur in subiecto sicut patet de lumine in medio et similibus ita potest quandoque
formam aliquam corrumpere sine introductione formae contrarie in subiecto saltem
indivisibile secundum extensionem sicut est anima intellectiva vel angelus[?] indivisibili
autem secus est aliquando quia nisi facta uniformi approximatione et ceteris pari
bus si subito non inducat formam ab eo causabile hoc est propter contra
rietatem vel repungnantiam inventam formalem vel virtualem et licet ibi
prius successive remicti formam oporteat quam aliquid in se formae
contrariae inducatur tamen postquam alia incipit introduci vel ita dis
ponitur passum quod in alico instanti sit verum dicere[?] nunc non est aliquid huius
formae et immediate post erit simul et tunc currunt intensio unius et
remissio alterius modo iam dicto in solutione argumenti praete?tis[?]

61
dices secundum philosophum genero unius est corruptio alterius et econtra et saltem
agens naturale non corrupit aliquid sine generatione alterius quod hoc esset a
gere ad malum universi

62 dico quod verum est hoc quod actum naturale
principaliter intendit formam introducendam eo modo loquendo quo debet in
telligi naturale agens aliquid intendere et contrario destructio inten
ditur alterius formae repungnantis formae cuius intenditur productio sed quod
est primum intentione est saepe posterius in exsecutione quod autem dicitur quod
generatio unius est corruptio alterius ubi concurrunt intenditur per concomitantiam[?]
ubi autem non concurrunt non est illud verum nec in tali casu intelligendum
// ad 4m dicendum quod calor et frius non sunt ibi simul in eadem parte aliqua
licet in diversis partibus eiusdem

63 Ad 5 dicendum quod philosophus in 5 vocat
medium inter albedinem intense et nigrum intense remisse album
vel remisse nigrum aliquando vocat coloratum colore alico alterius speciei
ab albedine et nigredine sicud rubedine vel viride et sic de aliis et si
fustum et pallidum de quibus quoque ex?ficatum[?] fuit sint de
istis 2is vel de illis primis ita quod pallidum sit idem quod tenu
iter et remisse album et fustum[?] remisse et tenuiter nigrum nescio
sed dicatur consequenter tunc de primis enim dico quod ideo remisse album dicitur
medium inter album intense et nigrum intense et contrarium utrique quia
respectu nigri eset vera et positiva contrarietas patet sed respectu intense albi
aliter et hoc sufficit ad contrarietatem requisitam ad motum et
ad repungnantiam ad hoc quod idem simul et semel non sit magis album
et minus album vel quod non sic simul intense album et remisse album
et de tali contrarietate requisita ad motum ibi loquitur philosophus et per consequens non
est hic solum privativa opp?o[?] quia ita non requirit quod al
terum
extremorum supponat alia nulla positiva signata saltem ab
stracte

64 de sensis vero patet ad sensum in opere pictorum quod sae
pe generantur tales colores medii ex admixtione color extre
morum vel mediorum quorumdam sed tunc sint ita corpora ad invicem admix
ta non subintrant se nec secundum totum nec secundum aliquam partem ut totum
cum toto vel pars cum parte fiat in eodem situ adaequato sed
dividunt se et subintrant se secundum iuxta positionem partium mi
nutarum
adinvicem alioquin duo corpora esset simul naturaliter in eodem S108vb
loco adaequato sicud inquam de partibus s?torum[?] est ita est de colori
bus informantibus illas parvulas partes iuxta se positas et per
istum modum et non per alium intelligi[?] habet[?] commentator quod diminutio et re
missio est per admixtionem contrarii hoc est per iuxta positionem contrarii modo
tali sed non per coextensionem formarum contrariarum in eadem parte adaequati
subiecti et huius exemplum est immixtione frumenti cum siligie[?] et sic
de similibus hoc etiam dat experientia istius quod apparet si appenderetur
velum aliquod unius coloris alicubi et post inter visum et illud
appenderetur aliud tenor tenue alterius coloris in tali situ posset
visus alicuius poni ac situari quod indicaret[?] ibi esse tamen unum
velum medio colore coloratum et si ita sic de coloribus omnibus
mediis et tunc facile patet quid dicendum sic si autem aliqui colores me
dii sint sine tali pa[?]itione[?] iuxta partium aliter et aliter coloratarum ubi
scilicet omnis particula magna et parva uniformis sit toti et cuilibet
parti dico quod tales non habent in se admixtionem colorum extremorum sed
aeque sunt simplices sint illi non solum secundum apparentiam sicud etiam causandum[?]
priori sed etiam secundum existentiam et tunc est ibi negatio[?] per abnegationem extre
morum et non per participationem sicud inpriori casu et contrarietas est ibi per aliquid
per positivum[?] inhaerens cum carentia et possibilitate habendi colorem extre
mum sicut praetactum est de minus albedo respectu intense alibi ad 6
per idem patet

65 ad 7m dico quod hoc est propter repungnantem dispositio
in passo et contrariam formaliter vel virtualiter virtualis enim repungnantia
sufficit sicut formalis ideo sola virtualis est in causa istius successionis
in eadem parte subiecti adaequata ut patet in aqua calefactibili et haec
est causa quare etiam si deus subito anichilaret frigus aquae et approxi
maretur sibi ignis non subito calefieret aqua illa quia per
propriam formam substantialem rei inclinatur contra calorem violenter induci
bilem et per consequens argumentum procedit ab insufficienti quia nullum istorum 4or oportet esse
in causa[?] vel requiritur

66 ad 8m dicendum sicut ad 2m negandum enim est
assumptum et ad probationem dico quod propter virtualem repungnantiam quae cum[?] est in isto
casu repugnantia formalis non sic est in causa successive intentionis formae
in eadem parte subiecti ut dictum est ideo enim est quod fortius incipit
remictere qualitatem suae qualitati contrariam in debiliori et cum dicis quod
non est hic nisi quia introducit effectum incompossibilem priori rema?ti[?] in
omnibus suis gradibus iam patet quod hoc verum non est semper licet quandoque concur
rant in aliis et aliis partibus ut visis est intentio unius formae cum
remissione contrarie

67 Ad 9m dicendum sicut ad 2m

68 ad 10m dicendum quod de
communi cursu quando ex aere generatur ignis in nullo instanti generatur ig
nis sed in tempore per partem ante partem in infinitum secundum partibilitatem materiae
vel passi unde volo quod non in principio totalis actionis corrumpitur
aliquid nec etiam in fine quando accidentia corrumpenda sunt remississima quia non
convenit tale instans vel finem dare numquam enim accidentia subito corrum
penda sunt remissima quia post commune instans datum sunt remissiora bene
tamen volo quod dispositio ad formam ignis et quod talia accidentia multa
stant cum forma corrumpenda saepe sicut aliqua prius saepe ca
lefit quam de ea generetur ignis sed ex hoc non sequitur quod simul cum
illa frigiditate stat frigitas naturaliter in eadem parte omnino subiecti eodem
modo de aliis et dato quod non posset recipere accidentia contraria sicut
ignis non potest frigefieri nichilominus per remissionem propriorum talium acciden
tium sufficienter disponeretur passum et fieret in via et tendentia ad
corruptionem et tandem subito vel successive ab activo sufficiente corrumperetur
et introduceretur forma similis tali activo vel forma illius activi[?]

69 ad
11 concedo quod potest fieri violentatio[?] in motu ad formam alioquin enim
aliqua calefieri non posset sed violentatio non requirit sicud supponit argumentum
simultatem contrariorum in gradibus remissis in eadem parte subiecti coextensis
ut prius visum est

70 ad 12 dicendum quod duplex potest esse via ymaginandi mix
tum fieri ex elementis iuxta du?tor[?] viam salvandi colores medios
componi vel non componi ab extremis unus modus est quod formae elementorum re
micterentur
unde et postquam miscerentur per divisionem in minutissimas partes
quasi et imperceptibiles a nobis ita quod salvarentur in entibus suis quam
vis remissis et parvulinis[?] partibus et tunc secundum proportionem aliam et aliam in S109ra
appositione elementorum ad invicem ita quod plus apponatur de uno et minus
de alio vel econtra potest mixtum aliud et aliud provenire sicud potest materialiter talis
proportio variari et iste modus mixtionis multum inhabitet ad litteram
philosophus libro de generatione ubi vult quod mixto non est nisi miscibilium alteratorum vino
vino inquam ctia[?] ?? talium parvarum partium eo modo quo conc?iri[?] potest
in una massa quantitiva argentum et aurum vel aqua et oleum in eadem lampadae
isto modo solum salvabitur vera mixto ita quod nuncupative et simil
tudinariae vel per aequiv?am[?] vocari debent modi alii nuncupative et non vere
mixtionis isto etiam modo et nullo alio salvari potest elementa manere immix
to et vere et realiter nullo etiam modo alio salvari potest quod per naturam maneant
immixto nisi per iuxta possent partium alio quin subingrederentur se secundum totum
vel secundum partes et pari ratione secundum totum et secundum partes et essent duo corpora naturaliter
nata per se existere in eodem loco

71 Similiter tunc vel non facerent maius
quam esset quantitas unius si alias subingrederentur cuius oppositum apparet ad
sensum in mixtione quorumcumque talium vel proveniret in eis aliquod mix
tum tantae extensionis quanta nata esset provenire ex contiguatione
contingorum quorumcumque omnium simul et tunc per naturam ista remissa essent magis
rarefactibilia quam intensa quia oportet quod terra coextenderetur magis immo
quod magis esset naturaliter rarefactibilis et in tali rarefactione naturaliter permansibilis quam
sic raritas et extensio naturaliter competens extra mixtum huius quia co
extenderetur tunc et sic permaneret in extensione provenitate ex omnium
simul appositione quae satis verum inconvenientia quia totaliter est opposito
modo quod quanto aliquid plus habet de[?] natura talis speciei tanto potest amplius[?]
rarefieri et dilatari

72 praeterea tunc vel oportebit materias elementorum subingredi
se mutuo ex quo sequitur quod quantum manens[?] quantum naturaliter potest subingredi
quantum quia secundum veritatem et secundum philosophiam maxime commentatorem quantitas intermminata
inseparabilis est a materia prima et tunc etiam vel facerent unum et ita cum habet
in eodem loco tunc adaequato materia prima posset intendi et remicti
nisi dicatur quod alia naturaliter ex natura in eodem loco adaequato eiusdem speciei
faciant unum quod non ad audivi am?e[?] dicere de materia prima et partibus
eius licet bene dicatur et verum sit et philosophus haec teneat et experientia
doceat quod rarefieri potest et condensari vel non facerent unum
et tunc non fieret unum ex elementis mixtis sit ad invicem sed solum
agregatio m?torum in eodem situ quia quorum materiae tament agregantur sine u
nitate vera provenitate et formae solum agregantur sic vel oportebit 3o conce
dere formas elementorum relinquere suas materias et inca?re[?] aliquam materiam per
manente in istam alia materia sua priori forma in gradu saltem remisso
et hoc non est minus inconveniens quam quod accidens migret de subiecto in
subiectum quod tamen apud philosophiam et apud veritatem est inconveniens quod naturaliter
fiat hoc

73 praeterea si subingrediamur se elementa in tali mixtione aut
igitur materiae relinquantur a formis manibus sicut prius et hoc non est rationabile
nec per consequens possibile per nullam aut causa materiae quam formae subingredentur se
quomodo igitur ex tunc fiat illa mixtio vel per solam agregationem
situalem et hoc non verum ut supra vel per hoc quod forma cuius licet eorum
praeter hoc quod perficit ma?am[?] propriam perficiet iterum materiam aliorum elementorum
nunc in eodem situ adaequato existentium et nec hoc dari poterit
quia si forma intensa aliquando non potuit simul per naturam perficere plures
materias multo minus remissa poterit maxime tamen in centuplo in
tensiores ut prius argumentum est

74 prima vel omnis formae elementares in mixto
quolibet essent aequales et tunc mixta non different specie vel
una intensior et ista per consequens non posset diu stare quod non corrum
peret sociam suam cuius oppositum videmus infilite[?] in multis aliis
formis mixtis uniformibus quod numquam ab extrinseco corrumpuntur

75
praeterea tunc cum non solum sint partes quantitative sed qualitative et eessentiales
mixti si sint sic in eodem loco primo coextensa elementa in
mixto sequitur quod elementa per se ex natura non sunt supposita in genere substantiae
quia natae sunt esse partes qualitative seu essentiales alterius rei secundum
speciem per se unius et hoc sequitur sive detur quod forma ultimo mixti sic
forma tamen resultans ex formis elementorum modo tali concurrentium ad
compositum mixti sive detur quod praeter formas elementorum est ibi forma S109rb
superveniens et priores conscilians haec et multa inconvenientia possent
deduci nisi dicitur sola iuxta positio supra dicta dummodo tamen elementa vere
remaneant immixto sive intensa sive remissa

76 Et si dicas
quod tunc non esset mixto sed solum iuxta positio Similiter tunc non quaelibet pars
mixti esset inpita[?] quia non pars talis parvulina[?] iuxta posita
aliis

77 ad primum istorum dicendum quod per alium modum vera mixtio sal
vari non potest usquam ut argumentum est exemplum horum est de mixtione
vini et aquae et oi?m[?] mixtorum quae sit miscentur quod non totaliter
corrumpantur mixtio tamen vera non est iuxta positio sine fractione miscibilium
et alteratione in partes tales parvulas unde quod mixtio esset
solum iuxta positio integrorum bene esset inconveniens et ita intelligendae sunt
auctoritates si quae hoc innuant

78 ad 2m dicunt aliqui quod philosophus vocat
quodlibet oleum remissum mixtum corpus et ad habuit intellectum conce?nt[?]
quod quaelibet pars mixti est mixta vel scilicet per compositionem miscibilium
alteratorum iuxta se positorum modo praecesso vel per remissionem a
liorum si sic adinvicem miscentur

79 aliter potest dici rationabiliter et magis
consone textui quod isto modo est quaelibet pars mixti mixta
quomodo dicit philosophus quod quaelibet pars aucti est acta et dicit quod hoc
est verum de qualibet parte secundum speciem non de qualibet secundum materiam id est
de qualibet nata per se movere sensum vel nata conservare se in
esse si per se esset bene diu absque hic quod tederet incontinens vel
de qualibet parte mrata[?] notabili de partibus autem mi?bus[?]
seu secundum partem non oportet quaerere scotus in 4 et quia bene dicit okam concor
dat

80 2us mixtionis non remanentium elementorum immixto
qui etiam multum placet mihi et plus assentio quam praecedenti est iste quem
ponit scotus in secundo libro in secundis additionibus secundi distinctione 15 et secum
concordat okam quare ibi Si quis teneret primam viam quam aestimo
esse viam maioris[?] nisi pei?us[?] dixerit quam suppositam quod fecerit patet leviter
qualiter propter dispositionem ad formam mixti magis quam elementi non oportet quod in
eadem parte adaequata inducantur qualitates contrarie in gradibus re
missis sed in partibus dictis iam visis divisis vel tito dividendum
mimicis et perfectius misceantur si quis teneat secundam quae magis
mihi placet satis pulchre respondet scoto ubi supra cuius sententia[?] dicat
consequenter

81 dicas autem ultra quod tunc si multa agerent per suas contra
rias formas in eadem parte adaequata generarent in casu formam me?am[?]
simplicem

82 ad 13 bene concedo quod ita causa de conincate[?] huius proprietatis
quod est contrariari et naturaliter repungnare probabilis est modo isto quo superius
usus sive ea inprobatione quaestionis intente et cum dicis quod eodem modo
nec in sitibus propinquis compatientur se non plus in gradibus remissis
quam intensis divisis immutatione invicem bene volo secundum proportionem accidentis
suae quia utrobique statim agit[?] sed debiliora diutius poterunt
se compati quam si unum et forte et aliud debile non plus inquam nisi per
formam supervenientem consilientur ut immixto secundum primum modum praetactum
vel per simile inmpeditum vel reductionem ad talem proportionem aequlitatis quod
ista stante parum vel nihil invicem agere valeant et hoc ita
esset verum de gradibus intensis contrariis sicut de remissis quia reducat
ad aequalitatem virtutis dius se compaterentur

83 ad 14 sicud ad 5
et sicut ad 12

84 Sed contra illud dictum est de virtuali repungnantia quia
tunc potest argui aqua violenter calefacta si amoveretur vio
lentans principium subito saltem destrueret calorem violenter in
ductum quia principium passivum non resiscit ibi sed proni oportet potius et
huius tamen oppositum docet experientia igitur etc

85 praeterea ad hoc non decla
rasti quin per violentiam compaterentur se formae contrariae in gradibus re
missis licet non diu ammoto principio violento

86 ad primum istorum
dicendum quod non est simile in destructione a productione formae accidenta
lis cui subiectum virtualiter contrariatur quia in eius productione forte per
formam substantiale subiectum virtualiter sibi contrariatur et si per activitatem rei inclina
tivam subiecti non esset ibi successio est tamen ibi successio per hoc quod forma corrum
penda resistit suo corruptivo sed in subiecto ubi nulla est rebellio
virtualis respectu productionis formae alicuius forma non resistit productioni S109va
proprie ideo etc cicius tamen multo ut docet experientia expeditur talis
actio intensiva ubi est tamen unum rebellans quam ubi duo
verbi gratia quando aliqua debet calefieri in principio resistit calefactivo tam fri
gus aquae quam forma aquae et ideo intensior est operatio remissionis frigo
rei quam sublato frigore introductio caloris succedentis quia in intro
ductione caloris ibi prae expulso frigore solum resistit substantia aquae

87
dices secundum hoc numquam forma substantialis esset subito corruptibilis quia
ipsa nata est se defendere ad ho?m[?] sicut accidentalis

88 dicendum quod forsan
conclusio est vera propter perceptibilitatem passi de eadem parte materiae adaequata et
si forma substantialis reciperet magis et minus concederem consequentiam uniformiter
in corruptione quia similis causa est sed non in generatione propter causam dis
similem si non est remissibilis tunc oportet quod simul cesset id est non per
partem ante partem in eadem materia adaequata

89 ad 2m dico quod nec
ego sufficienter ostendi hoc nec ille oppositum quia non probat nisi violentia[?]
et ista ut visum est aliter salvatur sicut aqua violentat ignem
eius causalitatem remittendo tam per contrarietatem formalem ca?ris[?] remit
tendi quae est virtualis quam per virtualem quae non est formalis substantialis
formae ignis intendentis secundum materiam suam ca?rem[?] suum conserva
re quia igitur oppositum iste non ostendit sicut nec ego sufficienter propo
situm nisi quod in esse quieto compatiuntur se non plus in gradi
bus remissis quam in intensis ideo quo ad hoc stetur in dubio

90
actum quid dict ille de mixtis quae permanent mille annis in qualitatibus mediis et de coloribus mediis quibuscumque in quibus
auctoritates aeque sonant contrarias qualitates simul esse in gradibus re
missis sicut alii ubi iste non sunt per mansive quia hoc non
arguitur ex violentia

91 Item saepe sicut patuit arguendo voluit
habere quod successiva remissio formae ab activo contrario non est nisi
propter imcompossibilitatem formae introductae repungantis stare cum forma prio
ri in priori gradu ideo oportuit eam remicti sed ego hoc esse
falsum ostendi in remissione caloris[?] ignei[?] pertrementum[?] frigiditatis
quia in igne nullus frigiditatis gradus per naturam potest introduci

92 Praeterea
in eodem exemplo patet manifeste quod violentia in motu formali non re
quirit formas contrarias simul fieri in eodem violenter sicud nec in motu
locali violento requiritur quod simul moveatur motibus contrariis

93 praeterea si velit inniti violente ut facit et hoc per locum a
simili de violentia motus localis igitur sicud ibi non tamen remis
se grave potest violentari sed etiam intense grave ami?ius[?] forti
motivo et ita in altum violenter periti ita habens in proposito dicere
quod a forti altera tio[?] et multum intenso poterit violentari ad
formam suae contrariam materiam intensam et ita per violentiam non solum
compatientur se in gradibus remissis immo valde intense nam
non assignabit aliquam rationem quare non si tali violentiae vult inni
ti et tunc totum erit falsum quod dicitur ex alia parte quod remissio fit per
hoc quod introducitur gradus formae contrarie impossibilis priori continue
inpellendo ymmo habet dicere quod non sunt incompossibiles per violentiam
ut iam deduxi et talis successiva operatio productiva non est sine vio
lentia nisi ubi actum non est aeque forte vel semper non aeque approxima
tum vel inpeditum non aequale sicut patet in causatione luminis intentio
ris ad rarefactionem nubium

94 praeterea si remictitur unum contrariorum nec
sic propter incompossibilitatem alterius tandem stante violentia veniretur
ad medium quod subiectum habebit aequaliter de utroque ammoveatur igitur
principium violentum extrinsecum et relinquantur naturis suis illa contraria
aequalia in eodem aut igitur expellet una aliam vel non si non
diu immo semper naturaliter compatientur se in eodem cuius oppositum tenet et in
hoc bene si sic vel aequaliter semper et tunc tandem subiectum nihil habe
bit nec unius nec alterius

95 ad quod tu cathon contra elr[?ockham] dedux
isti sicut ad inconveniens vel una uniret aliam et hoc non po
terit esse nisi alico iuvante unam et non aliam cum sint aequales et hoc S109vb
et hoc assignari non poterit nisi subiectum quod agat ad corruptionem
unius earum et ad salutem alterius quod est intentum meum scilicet quod
subiectum ex natura subiecti in tali casu est violenter sub una earum et ni
titur eam destruere et eadem ratione intebatur ante ne ipsa in ipsum
introduceretur ista igitur violentia salvatur optime sine simultate alico
formarum contrariarum in eodem coextensarum

96Sed hic est unum dubium
quod si calor ignis posset remicti absque frigoris introduc
tione tunc ipse ignis remicti posset et si hoc eadem ratione
posset intendi maxime postquam esset remissus et tunc ad subiectam[?]
posset esset motus consequentia[?] philosophus 5 physicorum et ubique

97prima consequentia patet per argumentum
commentatoris 3 ce et m[?] commento 67 contra avicenna qui posuit ut recitat
commentator ibi et primo de generatione quod elementa manent immixto non re
missa secundum subiectam sed remissa solum secundum qualitates

98 Sed commentator con
cordans cum eo quod manent sed non quin remissa arguit sit si qua
litas potest remicti secundum partem manente subiecta[?] elementi omnino non remis
sa eadem ratione potest elementum manere secundum subiectam[?] amissa tota qualitate
et ita posset esse ignis et non esse calidus et multa quae essent contra
se solvit sicut recitat scotus ubi supra

99 dicendum quod hoc verum est
secundum omnem viam quod calor ignis remicti potest et hoc sine introductione
contrarii in idem subiectum utrum aut simul remictatur forma ignis sicut opinatur
commentator dubium est et sine dubio non credo hic plus de formis elementaribus
quam de formis mixtorum immo huius infert illud ut mihi apparet quia vel
forma alicuius mixtorum non est nisi ipse formae remissae elementorum
et patet tunc consquentiam de se vel est forma superveniens et ad hoc sequitur ide quia
actus activorum sunt in patiente disposito materia autem sub forma elementi
intensiori et remissiori aliter et aliter disponeretur igitur et tamen consequens non
ponit commentator

100praeterea aristoteles dicit hic indifferenter de omni substantia quod non susci
pit magis et minus Et prima non plus apparet in igne vel in alio quovis e
lemento quod unum individuum sit intensius vel perfectius in aequali parte
secundum extensionem quam immixtis immo ibi unum individuum melius
alio ut patet in auro et frumento et in omnibus quasi igitur et hic utrobique dicetur
vel nullibi sed tamen in qualitatibus Tamen pro co?re[?] argui potest efficienter satis
quia forma quae est principium accidentium naturaliter commentium[?] si est melior et vigo
rosior consequenter ut videntur accidentia vigorosiora et intentiora sed
non solum in elementis sed immixtis quasi omnibus sunt in individuis eiusdem
specie accidentia et consequentia nullam talem differentia secundum intensius et remissius
igitur et in subiecta

101 per hoc etiam arguunt aliqui quod si in naturalibus sit una
anima intellectiva melior alia in vivacitate in gene[?] et huius igitur et
melior etiam erit in substantia quod horum verius sic nescio sed magis
ex partis naturis rerum sub dubio relinquo ex quo auctores
et scioli contraria circa hoc sentiunt et tenendo viam communem quod non dubio
ad argumentum commentoris cum scotus quod licet calor ignis remicti valeat
sine remissione subiectae eius non tamen potest naturaliter remanere sine gradu tamen
caloris quia licet non sit dare minimum gradum sibi possibilem caloris
in via remissionis quam tunc esset dare ultimum rei permanent in
esse quantum staret ex parte ista licet per divisibilitatem[?] subiecti hoc forsan praeclueretur
et ideo non esset assignare gradum aliquem ita remissum caloris quin
sibi competere posset per se loquendo gradus minor tamen est bene assigna
re
maximum ad quem non potest in via remissionis actingere sed ces
sat esse et corrumpitur in instanti isto dato quod subito fieret eius corruptio post quod immediate[?] subintraret per remissionem latitudinem illam minoris caliditatis intra quam non potest
naturaliter inveniri

102 Tenendo autem viam commentatoris quae bene probabilis est
concederem consequenter quod ignis potest intendi et remicti quod in casu mo
tus posset esse ad subiectam[?substantiam?] vel substantialis forma fieri successive non
solum secundum partibilitatem extensivam m?e[?] praetato modo sed etiam in eadem
parte adaequata subiecti et posset etiam tunc forte in alico casu
possibili non solum successive augmentari sed a principio successive solum
pro partem ante partem in infinitum generari et nulla pars tota simul pro
duci nec secundum intensionem nec secundum remissionem utpote mihi ca
su quo ignis generativus esset extra distantiam proportionatam genm[?] S110ra
ignis de tali materia et successive actingeret et ingrederetur distantiam
optimam vel per successivam ammo?em[?] inpeditim[?impeditum?] principii et quando
dicis quod secundum philosophus ad substantiam[?] non est motus dico quod numquam ad substantiam[?]
est motus in illo casu vel simili ut ponit modum ad formam accidentale praesti
se[?] propter virtualem repungnantiam principii passim perfectibilis per formam accidentalem
natam sibi acquiri solum per modum per naturam in tamen quod quantucumque approximaretur
sibi alteratum contrarium ad hoc non obstante quod forma expellenda
totaliter corrumperetur non inciperet formam introducendam subito sed successive
sed sic non eset inpropostio sed subito ammoto prohabituo alio a re
ceptivo quod non
probet in tali casu nnecon resistit introducitur quidquid a
tali activo in tali situ introduci potest sicut quo ad hoc per omnia
simile est de productione luminis in medio ut exer?ficatum[?] est de quo
ita dicit philosophus quia subito producitur sicud de substantia quod subito et non per
motum generatur Nota tamen quod successiva productio formae substantialis si sic in
divisibilis secundum intensionem et non est motus quia nullus movetur ibi ex hoc eet si sic
divisibilis gradualiter numquam tamen ad eam est motus extensive non plus quam etiam
productione luminis

103 3o principaliter est ex conclusionibus respondendum ad quaestionem et ex
responsionibus argumentorum 2i articuli primo enim dicendum est quod loquendo de augmentatione
formae extensiva saepe augmentatur naturaliter una forma ad diminutionem
sui contrarii extensivam et ita per illam si ly per notat concomicantiam solum
vel causam sine qua non cuius enim positio vel praesentia impediret causationem
talis formae puta caloris eius amotio vel destructio est causa sine
qua non causanid frigoris sed nisi prius destrueret vel amoveretur fri
gus in partibus ligni vel aquae in illis non introduceretur per naturam
calor ex conclusione 2a primi articuli igitur etc et per 2[?] ab activo nato fri
gus corrumpere et calorem inducere ad extensivam destructionem frigoris
poterit secundum extensionem crescere calor ubi prius erat frigus

104
Iuxta hanc consequentiam probatam pono aliam quod ad remissionem frigoris in
una parte subiecti vel etiam ad frigoris successivam destructionem secundum extensionem
poterit calor crescere intensive cuius praesentia in situ propinquo inpe
diret
productionem caloris intensivam cuius successiva remotio ipsam per
accidens promoveret sicud est hic ut patet per experientiam satis certam no
tum est enim quod unum contrariorum inpedit actionem alterius sibi approximati
in toto vel in parte igitur etc

105 3a conclusio quod in eadem parte adaequata alicuius
subiecti non crescit naturaliter nec crescere potest praecise per viam naturae unum contrario
rum ad detrimentum alterius in eodem ita patet ex 2a primi articuli quod num
quam sunt per naturam simul in eodem aliqua coextensa incompossibiliter contraria nec
in simul naturaliter producibilia igitur etc

1064a conclusio quod positis simul contrariis
formis in eodem subiecto extensis per divinam potentiam per solam diminuitionem
unius illarum non cresceret alia secundum essentiam et est haec de se satis nota
et iuxta hanc dico similem in omni casu ubi contraria miscerentur per iuxta positionem par
tium minutarum et suorum subiectorum modo superius explicato quod ibi
ad solam diminutionem unius contrariorum reliquum non cresceret secundum nullam

107
verum?ptm simul cum hoc dico quod vix per naturam posset ibi remanente mix
tione subiectorum remissio unius contrariorum ibi fieir sine intensione reliqui
quod patet quia fere quodlibet activum quod natum esset diminuere unum contrariorum in
sitibus sit propinquis natum esset intendere reliquum in s?tis[?] ita sibi
praesentibus ut tunc essent

108 7a conclusio quod in hiis 4or casibus ad
remissionem vel diminutionem unius formae contrariarum secundum existentiam cres
ceret contraria secundum apparentiam illud patet in experientis infinitis unde panno
lineo madefacto et non tunc apparente ita albo sicud prius si ex
ponatur ad solem vel ad ignem desiccetur per extractionem humoris sibi
incorporati per cuius incorporationem apparuit minus albus quam esset
statim sic albior quam prius erat secundum aparentiam non secundum existentiam
ita est in aliis infinitis quod ad consumptionem unius contrariorum solum si
esse apparet magis reliquum quam prius idem tamen omnino existens de possibili
saltem isto etiam modo secundum apparentiam et non secundum existentiam si album rarum
densaretur ex sole foret albus unde si miscerentur unde ad invicem
corpus album pedale 10 graduum albedinis secundum intentionem et corpus S110rb
nigrum pedale super x graduum nigredinis subiectis et formis non corru
ptis secundum partem aliqam parvam in quales fit divino[?] appareret ibi
unum corpus proveniens bipedale medio colore coloratum quantum
omnis visus humanus daret iudicare et si per deum vel per nullam des
truerentur continue partes nigredinis salvus semper omnibus partibus albedinis
continue secundum apparentiam esset illud quod remaneret albus[?] dato quod nullum gradus
albedinis reciperet noviter in essendo seu secundum esse

109 Iuxta hanc pono
8am quod non solum in tali casu ad diminutionem unius contrariorum cresceret re
liquum secundum apparentiam sed secundum potentiam ut ita loquar sic scilicet intelligendo
quod haberet efficiaret operationem quam prius qui contraria in suis operationibus na
ta sunt se mutuo inpedire igitur quantum decresceret alterum tanto
minus inpediretur reliquum agendo

110 ultimo videtur mihi dicendum quod in
casu ubi contraria per dei potentiam essent in eodem subiecto coextensa et
hoc in eodem situ adaequato quod per nullum agens creatum posset naturaliter
ad diminutionem unius secundum existentiam crescere reliquum

111 hanc probo qui si
aliquem gradum huius contrarii a posset perducere in subiecto in formato sibi b
contrario mere naturaliter di?ssis[?] rebus agere secundum cursum naturae igitur pari ratione
posset hoc alibi ubi essent per deum simul contraria in eodem quia qua ratione
reliquum contrarium hoc non repungnaret nec inpediret dimissum suae
naturali activitati nec alibi ut videtur

112 ad argumenta ad primam partem quaestio
nis concludunt verum secundum cursum negatur ad primum in partem contrariam dicendum quod
habet intelligi vel per modum s tactum secundum apparentiam sicut de panno
madefacto vel si secundum existentiam hoc est quia illud quod corrumpit nigre
dines iuxta positas simul cum hoc intendit albedines in partibus
albedinis vel si non est sic de istis contrariis ita eset de aliis ac
tivis minuitem[?] et passisomnem passum

113 ad 2m satis patet et responsis est prius ad
3m magis patebit infra